Bildiri Konusu:Öğrenme Güçlüğü olan Bireylerin Eğitimi


İlkokul Türkçe Kitaplarındaki Okunabilirlik ve Okuduğunu Anlamanın Özel Öğrenme Güçlüğü Bağlamında İncelenmesi
Özel öğrenme güçlüğü; özellikle okuma becerilerinde, yazmada, dikkatin toplanmasında, dinlemede veya matematikte yaşanan güçlüklerin olduğu bir özel eğitim kategorisidir. Okuma sadece harflerin sembollerinin algılanma süreci değil; akıcı okuma ve okuduğunu anlama bileşenlerini de içermektedir. Özel öğrenme güçlüğü olan öğrenciler için hazırlanan metinlerin bu bileşenleri de geliştirici nitelikte olması ve öğrencinin performansına uygun olması gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı; ilkokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin Ateşman, Bezirci ve Yılmaz ile ARI-Otomatik Okunabilirlik İndeksi ve metinlerin okuduğunu anlama stratejilerine uygunluğu değerlendirme formuna göre incelenmesidir. Bu doğrultuda 79 metin değerlendirilmiştir. Metinlerin “kolay” okunabilirlik düzeyine sahip olduğu, fakat öğrencilerin sınıf ve yaş düzeylerinin üzerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Tüm birinci sınıf metinlerinin Ateşman okunabilirlik değeri ortalaması 74,68’dir, “kolay” okunabilirlik düzeyindedir. Metinler ortalama 6.-7. sınıfa giden öğrenciye hitap etmektedir. ARI-Otomatik Okunabilirlik Dizini’ne (11,23) göre metinler 11-12 yaşındaki öğrenciye hitap etmektedir. Metinlerin okuduğunu anlama uygunluk yüzdesi olarak da %83 hesaplanmıştır. Tüm ikinci sınıf metinlerinin Ateşman okunabilirlik değeri ortalaması 71,65’tir, metinler “kolay” okunabilirlik düzeyindedir. Metinler ortalama 5.-6. sınıfa giden öğrenciye hitap etmektedir. ARI-Otomatik Okunabilirlik Dizini’ ne (10,28) göre de metinler 10,11 yaşındaki öğrenciye hitap etmektedir. Metinlerin okuduğunu anlama uygunluk yüzdesi olarak da %76 hesaplanmıştır. Tüm üçüncü sınıf metinlerinin Ateşman Okunabilirlik Değeri ortalaması 74,84’tür, “kolay” okunabilirlik düzeyindedir. Metinler ortalama 6.-7. Sınıfa giden öğrenciye hitap etmektedir. ARI-Otomatik Okunabilirlik Dizini’ ne (11,28) göre de metinler 11-12 yaşındaki öğrenciye hitap etmektedir. Metinlerin okuduğunu anlama uygunluk yüzdesi olarak da %89 hesaplanmıştır. Tüm dördüncü sınıf metinlerinin Ateşman Okunabilirlik Değeri ortalaması 70,94’tür, “kolay” okunabilirlik düzeyindedir. Metinler ortalama 7.-8. Sınıfa giden öğrenciye hitap etmektedir. ARI-Otomatik Okunabilirlik Dizini’ ne (11,95) göre de metinler 11-12 yaşındaki öğrenciye hitap etmektedir. Metinlerin okuduğunu anlama uygunluk yüzdesi olarak da %92,2 hesaplanmıştır. Ayrıca okuduğunu anlama stratejilerine uygunluk düzeylerinin ortalaması da %76 olarak hesaplanmıştır. Özel öğrenme güçlüğü olan öğrenciler için hazırlanacak metinlerin okunabilirlik ve okuduğunu anlama stratejilerinin öğretimine uygunluğu da göz önünde bulundurulmalıdır. Hazırlanan ders kitaplarındaki okuma metinlerinin hece sayılarının, kelime ve cümle uzunluklarının öğrencilerin yaş, sınıf düzeyine uygun olması öğrencilerin okumaya, ders karşı geliştirdikleri bakış açısı ve tutumları olumlu ya da olumsuz olarak etkileyebilmektedir. Özel eğitim kategorisinde bulunan özel öğrenme güçlüğü olan öğrenciler için hazırlanacak okuma metinlerinin okunabilirlik, okuduğunu anlama stratejilerinin öğretimine uygunluğunun da göz önünde bulundurulması öğrencilerin okumaya karşı olumlu tutum sergilemelerine, performanslarına yönelik eğitim almalarına katkı sağlayacaktır. Birinci sınıf okuma metinlerinin bazılarında okuduğunu anlama sorusu hiç bulunmamaktadır. İkinci sınıf okuma metinlerinin sonunda bulunan okuduğunu anlama sorularında çıkarım yapmayı gerektiren sorulara yer verilmemiştir. Metinlerde ayrıca imla ve yazım hatalarının olduğu da gözlemlenmiştir. Yayınlanmadan önce metinlerin yazım ve dilbilgisi açısından da gözden geçirilmesi gerekmektedir. Genellikle temaların son metni ile ilgili okuduğunu anlama sorularına yer verilmemiştir. İşlenen temanın geneli ile ilgili değerlendirme çalışması yapılmıştır. Son metin için de okuduğunu anlama soruları sorulmalı, daha sonra temanın geneli ile ilgili değerlendirme çalışması yapılmalıdır. Dördüncü sınıf metinlerinin çıkarım yapmayı gerektirecek, soyut düşünmeyi geliştirici etkinliklerden oluşmasının daha faydalı olacağı düşünülmektedir. Okullarda normal gelişim gösteren akranları ile aynı öğretim materyallerini kullanmak durumunda olan özel öğrenme güçlüğü olan öğrenciler için okunabilirlik düzeylerinin, akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerilerinin geçerli ve güvenilir formüller ile hesaplanıp, uzman görüşü alınarak hazırlanmasının faydalı olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Okunabilirlik, Okuduğunu anlama, Özel öğrenme güçlüğü