Bildiri Konusu:Kaynaştırma/ Bütünleştirme Uygulamaları


Genel Eğitim Lisans Programlarındaki Öğretmen Adaylarının Özel Eğitimle İlgili Bilgi Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi
“En az kısıtlayıcı eğitim ortamı” ilkesinin benimsenmesiyle birlikte tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de kaynaştırma uygulamaları giderek yaygınlaşmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı’nın yayımladığı son veriler dikkate alındığında özel gereksinimli öğrencilerin yaklaşık %75’i genel eğitim sınıflarında öğrenim görmektedir. Ancak, genel eğitim öğretmen adaylarının lisans eğitimlerinde aldıkları zorunlu ders olan “özel eğitim ve kaynaştırma” dersi dışında özel eğitimle ilgili başka bir zorunlu ders almamalarının bu öğretmen adaylarının özel eğitim konusunda ne kadar yeterli donanımla öğretmenlik programlarından mezun olmalarını sağladığı sorgulanabilir olmaktadır. Bu sorgulamadan yola çıkarak, bu çalışmada genel eğitim lisans programlarında öğrenim gören ve tüm programlarda zorunlu lisans dersi olan “özel eğitim ve kaynaştırma” dersini başarıyla tamamlayan öğretmen adaylarının özel eğitim konusunda; (a) özel eğitim ve özel gereksinimli öğrencilere ilişkin genel bilgi düzeylerini, (b) özel eğitim uygulamaları konusunda bilgi düzeylerini ve (c) bireyselleştirilmiş eğitim programlarına ilişkin bilgi düzeylerini değerlendirmek amacıyla bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Bilgi düzeylerinin çok boyutlu değerlendirilmesini sağlamak amacıyla Bloom Taksonomisi alt boyutlarından hatırlama, kavrama, uygulama, analiz etme ve değerlendirme boyutları dikkate alınarak üç kategorideki bilgi düzeylerini değerlendirmek için toplam 60 adet çoktan seçmeli soru maddeleri oluşturulmuş ve bu sorular aynı üniversitede eğitim gören ve “özel eğitim ve kaynaştırma” dersini başarıyla tamamlayan öğretmen adaylarına çevrimiçi platformda iletilmiştir. Öğretmen adaylarının verdikleri yanıtlar puanlanarak çeşitli değişkenler açısından bazı istatistiksel testler kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular, öğretmen adaylarının özel eğitim konusunda genel bilgi düzeylerinin daha ileride olduğunu, özel eğitim uygulamaları ve BEP’e ilişkin bilgi düzeylerinin ise daha zayıf kaldığını göstermiştir. Ayrıca, kadın katılımcıların her üç bilgi testine verdikleri yanıtların doğruluk oranlarının erkek katılımcılardan anlamlı derecede ilerde olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanısıra, “özel eğitim ve kaynaştırma” dersini deprem öncesinde yüz yüze alarak başarılı olan ilgili lisans programlarındaki öğretmen adaylarının her üç bilgi testinden aldıkları puanların deprem sonrasında çevrimiçi katılım göstererek “özel eğitim ve kaynaştırma” dersinde başarılı olan ilgili lisans programlarındaki katılımcılardan anlamlı düzeyde ilerde olduğu görülmüştür. Bulgular, alanyazın dikkate alınarak tartışılmış olup çalışma sonunda genel eğitim öğretmen adaylarını özel eğitim konusunda daha yeterli kılmak için lisans programlarına ilişkin gerçekleştirilebilecek çeşitli düzenlemelerden söz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Genel eğitim, özel gereksinimli öğrenciler, kaynaştırma, bilgi düzeyleri, öğretmen eğitimi