Bildiri Konusu:Zihin Yetersizliği olan Bireylerin Eğitimi


KAPALI KAPILAR ARDINDA CİNSEL İSTİSMAR: BİR ÖRNEK OLAY ÇALIŞMASI
Araştırmalar gelişimsel yetersizliği olan bireylerin zihinsel özellikleri nedeniyle sıklıkla cinsel istismara maruz kaldıklarını, yetersizliği olmayan bireylere kıyasla cinsel istismara daha açık olduklarını (Bryne, 2018; Hickson vd., 2008) göstermektedir. Araştırmalara göre her 3 zihin yetersizliği (ZY) olan yetişkinden biri cinsel istismara maruz kalmaktadır (Tomsa vd., 2021). İlgili araştırmalar incelendiğinde çoğu araştırmanın genel bilgi sunan incelemeler ya da sistematik derlemeler şeklinde olduğu görülmektedir (Bryne, 2018; Tomsa vd., 2021). GYO gruplarda cinsel istismara maruz kalmış kişiler veya paydaşlarıyla yürütülen çalışmalar oldukça sınırlıdır (Eastgate vd., 2011; Kenny vd., 2020). Eastgate vd. (2011) ZY olan 9 kadınla görüşme yaparak onların cinsel istismarı nasıl anladıklarını, istismarın yaşamları üzerindeki etkilerini ve kendilerini ne kadar koruduklarını araştırmıştır (Kenny vd., 2020). Bir vaka çalışması otizmli bir çocuğun cinsel istismarı nasıl yorumladığını araştırmış ve durumu nasıl normalleştirdiğini göstermiştir (Carbajal vd., 2020).

Konuyla ilgili araştırmalar oldukça sınırlıdır ve bu araştırma sonuçları da gelişimsel yetersizliği olan bireylerde cinsel istismarın daha fazla ele alınması gerektiğini, aile bireylerinin ve gençlerin güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir (Bryne, 2018; Tomsa vd., 2021).

Amaç
Bu araştırmanın amacı otizm ve ağır düzey zihin yetersizliği bulunan 32 yaşındaki bir kadının yaşadığı cinsel istismar olayını ve genç kadının deneyimlerini annesi, büyük annesi ve dedesinden gözünden dinlemek, olaya ilişkin aile bireylerinin deneyim ve görüşlerini belirlemektir.

Yöntem
Araştırma nitel araştırma desenlerinden örnek olay çalışması (vaka analizi) olarak planlanmıştır. Genç kadının yaşadığı cinsel istismar vakasının analizi olarak ele alınan araştırmaya genç kadın, annesi, büyük annesi ve dedesi olmak üzere 4 kişi katılmıştır. Araştırmada gözlem, görüşme ve doküman analizi (günlük ve saha notu) veri toplama teknikleri birlikte kullanılmıştır. Tüm aşamalarda sözlü ve yazılı onay alınmıştır. Araştırmacı genç kadının çalıştığı yere iş ziyareti ve ev ziyareti yaparak çalışma arkadaşlarıyla, işvereniyle ve ailesiyle etkileşimlerini gözlemlemiştir. Genç kadın ağır düzeyde zihin yetersizliği ve otizmi tanısı olması ve olayın öznesi olması nedeniyle etik açıdan ve mahremiyet sınırları gereği kendisiyle görüşme yapılamamış, annesi, büyük annesi ve dedesiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yürütülmüştür. Araştırmacı gözlem ve görüşme süreçlerinde saha notları almış, her etkileşim sonrası günlük tutmuştur. Tüm nitel veriler içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Veri analizi aşamasında inandırıcılık çalışması kapsamında kodlama güvenirliği hesaplanmıştır.

Bulgular ve Sonuç
Araştırma bulguları Tablo 1’de özetlenmiştir. Bulgulara göre aile bireyleri cinsel istismarı çok geç fark etmiş, istenmeyen bir gebelik oluşması sonrasında olay adli sürece taşınmıştır.
Tablo 1. Temalar ve Alt Temalar
Cinsel İstismarın Fark Edilmesi
-Mağdurun davranışsal belirtileri
-Failin davranışsal belirtileri
-Fiziksel/maddi kanıtlar
Cinsel İstismar Sonrası Yaşananlar
-Aile içinde sessiz kalma
-İstenmeyen gebelik
-Geniş ailenin dağılması
-Adli süreç
-Cinsel istismar sonrası mağdurun yaşamı
Aile Bireylerine Göre Cinsel İstismarın Mağdurdaki Etkileri
-Psikolojik etkiler
-Davranışsal etkiler
Aile Bireylerine Göre Cinsel İstismarın Nedenleri
-Mağdurun dezavantajlı durumda olması
-Cezai yaptırımların yetersizliği
Aile Bireylerinin Sürece İlişkin Gereksinimleri
-Psikolojik destek gereksinimi
-Mağdura yönelik cinsel eğitim desteği
-Toplumsal kabul ve onaylanma gereksinimi
-Adli sürece yönelik hukuki destek

Tartışma
Alanyazında araştırmalara benzer şekilde istismarı gerçekleştiren fail yakın çevreden çıkmıştır (Eastgate vd., 2011; Tomsa vd., 2021). Yine araştırmalarda olduğu gibi olayın fark edilmesi, gelişimsel yetersizliği bulunan kadının durumu bildirmesi ve olayın adli sürece yansıması uzun sürmüştür (Tomsa vd., 2021).
Anahtar Kelimeler: Cinsel istismar, gelişimsel yetersizlik, örnek olay.