Bildiri Konusu:Özel Eğitimde Öğretmen Eğitimi


Özel Eğitim Öğretmenlerinin İş Birliğine Yönelik Bilişsel Yapılarının Tespit Edilmesi
İş birliği, en az iki eşit taraf arasındaki gönüllü ortak karar alma süreci olarak tanımlanabilir. İş birliğinin başarılı olabilmesi için gerekli olan özellikler gönüllülük, eşitlik, ortak amaçlar, katılımda ve karar vermede sorumluluk paylaşımı, kaynak paylaşımı gibi unsurlardır. İş birliği, eğitsel problemlere çözüm bulmada etkili bir yöntem olarak görülmekte olup, öğretmenler arası iş birliği öğrencilere fayda sağlamakla kalmayıp eğitimciler için de olumlu sonuçlar doğurur. Öğretmenler ve uzmanlar arasında gönüllü katılım ile yapılan iş birliği için paydaşların iş birliğine yönelik düşüncelerinin olumlu olması gerekmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı özel eğitim öğretmenlerinin iş birliği kavramına yönelik bilişsel yapılarının tespit edilmesidir. Özel eğitim öğretmenlerinin “iş birliği” kavramına ilişkin bilişsel yapılarını ortaya koymak amacıyla yapılan bu araştırma tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Öğretmenlerin iş birliği ile ilgili düşüncelerini anlamak için "Kelime İletişim Testi (KİT)" kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, MEB’e bağlı devlet okullarında ve RAM’larda görev yapan özel eğitim öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örneklem yöntemlerinden; ölçüt örneklem kullanılarak belirlenmiştir. Verilerin analiz edilmesinde anahtar kavram olan iş birliğine ilişkin elde edilen sözcükleri detaylı olarak incelemiş ve sözcüklerin tekrar edilme sıklığını gösteren bir tablo hazırlamışlardır. Ardından, bu kelime/kavramların frekans değerleri belirlenmiştir. Anahtar kavramlarla ilişkilendirilen diğer kelime/kavramlar, aralarındaki anlamsal ilişkiler dikkate alınarak bir araya getirilerek ve gruplandırılmıştır. Güvenilirlik için iki araştırmacı arasında görüş birliği sağlanmış ve kodlama sürecindeki güvenilirlik yüksek bulunmuştur. Araştırmaya katılan özel eğitim öğretmenleri “iş birliği” anahtar kavramıyla ilişkili olarak ifade ettikleri kavramlar/kelimeler toplam 10 kategoride toplanmıştır. Bu kategoriler “duygu ve deneyimler, zorluk ve çaba, iletişim ve ilişki, hedef ve planlama, değerler ve etik, eğitim ve gelişim, performans ve başarı, iş ortamı, grup çalışması ve ortaklık, kurumsal ortaklıklar” şeklindedir. Araştırmaya katılan öğretmenler birbirinden farklı 147 kelime/kavram tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yanıtlarının yoğun olarak “grup çalışması ve ortaklık” kategorisinde toplanmıştır. Bu kategoride öğretmenlerin dayanışma, yardımlaşma, birliktelik ve ortaklık kavramlarına odaklanmışlardır. Bu bulgu öğretmenlerin iş birliğine ilişkin bilişsel yapılarını göstermesi açısından oldukça önemli olarak değerlendirilmektedir. Araştırmada özel eğitim öğretmenlerinin iş birliği kavramına yönelik bilişsel yapıları ve bu yapıların içeriği detaylı şekilde incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, özel eğitim öğretmenlerinin iş birliği ile ilgili farklı kavramları ve kategorileri kullanarak zengin bir anlayışa sahip oldukları görülmüştür. Öğretmenlerin farklı kavramları kullanarak iş birliği kavramını ifade etmeleri, iş birliğinin çok boyutlu bir kavram olduğunu ve her öğretmenin bu kavramı farklı açılardan anladığını gösterir. Bu çeşitlilik, iş birliği anlayışının zenginliğini ve karmaşıklığını yansıtmaktadır. Bu nedenle, öğretmenlerin farklı bakış açılarını ve deneyimleri değerlendiren bir yaklaşımla iş birliğini desteklemek önemlidir. İlgili literatürde iş birliği için gerekli olan özelliklerin, katılımda sorumluluk paylaşımı, iletişim, paylaşım ve birliktelik gibi kavramlar olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçlarıyla bu özellikler arasında benzerlikler bulunmaktadır, bu da literatürle uyumlu bir sonuçtur.

Anahtar Kelimeler: İş birliği, özel eğitim öğretmeni, kelime ilişkilendirme testi, betimsel araştırma, özel eğitim.