Bildiri Konusu:Bilimsel Dayanaklı Uygulamalar/Etkili Uygulamalar


Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bir Öğrenciye Temel Toplama İşlemlerinde Akıcılık Kazandırmada Performans Dönütü Verilerek Sunulan Belirgin Süreli Alıştırmalar: Bir Uygulama Örneği
Temel işlemlerde akıcılık, bir matematik işleminin sözlü ya da yazılı olarak hızlı ve doğru bir biçimde yanıtlanması anlamına gelmektedir. Akıcılık üst düzey matematik becerilerinin öğrencilere kazandırılması gereken önemli bir beceridir. Temel işlemlerde akıcılığı geliştirmek için kullanılan pek çok etkili uygulama mevcuttur. Belirgin Süreli Alıştırmalar (BSA) da temel işlemlerde akıcılık geliştirmek için kullanılan uygulamalardan biridir. Bu uygulamada öğrenciler sınırlı zamanda matematik görevlerini yerine getirirler. BSA uygulamaları için bir zaman aralığı belirlenir. Araştırmalarda bu aralık genellikle 30 dakika olarak kullanılmıştır. Ancak öğrencinin özelliğine göre bu aralık daha kısa süreli de belirlenebilir. Zaman aralığı belirlendikten sonra öğrencilere bu sürede yapabildiği kadar çok sayıda 1 dakika süreli alıştırmalar yaptırılır (Alptekin, 2019). Alanyazın incelendiğinde daha çok normal gelişim gösteren öğrencilerde etkisi denenmiş bir uygulamadır. Bu çalışmada ise otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bir öğrenciye temel toplama işlemlerinde akıcılık kazandırmada performans dönütü verilerek sunulan BSA uygulamasına yönelik bir uygulama örneği gerçekleştirilerek farklı özellikteki öğrencilerde de uygulanabilirliği gözden geçirilmek istenmiştir. Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden A-B deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı öğrencisi temel toplama işlemlerini %90 düzeyinde doğruluk oranı ile yapan ancak yavaş yapan, OSB olan 12 yaşında bir erkek öğrencidir. Araştırmada uygulama oturumları için çok sayıda toplama işleminin olduğu çalışma kağıtları (100 kombinasyonun yer aldığı temel toplama işlemleri) kullanılmıştır. Uygulama zaman aralığı öğrenci özelliği göz önünde bulundurularak 5 dakika olarak belirlenmiş ve günde 2 oturum olacak şekilde planlanmıştır. Araştırmanın ilerleyen süreçlerinde oturum sayısı günde 3, daha sonra da 4 oturuma çıkarılmıştır. BSA uygulaması tamamlandıktan sonra öğrenci ile günlük yoklama oturumları gerçekleştirilmiştir ve öğrencinin dakikada yaptığı işlem sayısını belirlemeye yönelik değerlendirme yapılmıştır. Öğrencinin doğru işlem sayısı sayılarak grafiğe işlenmiş ve bir önceki performansı ile karşılaştırılmıştır.
Araştırma bulgularına bakıldığında BSA nın uygulandığı 12 uygulama oturumu gerçekleştirilmiştir. Son oturumun verileri göz önünde bulundurulduğunda öğrencinin 1 dakikalık sürede yaptığı temel toplama işlemi sayısının 16 doğru işlem olduğu görülmüştür. Öğrencinin başlama düzeyi evresinde 1 dakikalık sürede 5 işlemi doğru yaptığı göz önünde bulundurulduğunda, araştırma sonunda bir dakikada yaptığı doğru toplama işlem sayısında artış meydana geldiği görülmüştür.
Yurt dışında BSA uygulamasının etkililiğini inceleyen araştırmalar mevcuttur, ülkemizde bu uygulamanın etkililiğini inceleyen bir araştırmaya rastlanılmamıştır. Bu araştırmanın bulgularını desteklemek için ileri araştırmalara gereksinim duyulduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, akıcılık, belirgin süreli alıştırmalar