Bildiri Konusu:Zihin Yetersizliği olan Bireylerin Eğitimi


6 Şubat Kahramanmaraş Depreminin Orta-Ağır Düzey Zihin Yetersizliği Olan Öğrencilerin Davranışlarına Etkisi
Bu çalışmanın amacı 6 Şubat Maraş depremi sonucunda Adıyaman’da yaşayan orta –ağır düzey zihin yetersizliği olan öğrencilerin davranışlarında yaşanan değişimlerin tespit edilmesi ve bunun sonucunda yaşanacak olası afetlerde uygulanacak müdahale, çalışma ve yöntemlere ışık tutmaktır.
Yaşanan 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli deprem de Adıyaman’da yaşayan aileleri sosyoekonomik, günlük ve sosyal yaşam anlamlarında olumsuz olarak etkilemiştir. Ancak depremin, özel gereksinimli çocuklar ile onların aileleri üzerindeki etkisi daha fazladır. Çünkü zarargörebilir grupların en zayıf halkalarından birisini özel gereksinime ihtiyaç duyan engelli nüfus grupları oluşturmaktadır (Özel Gereksinimli Bireyler ve Ebeveynleri Açısından Afet Zorlukları: 2011 Van Depremi Örneği Mehmet Baki Bilik, Murat Akdağ) Engelden etkilenme derecelerine göre bireyler kendi ihtiyaçlarını giderme konusunda sınırlılıklara sahiptirler. Bu yüzden ailelerine bağımlılık düzeleri normal gelişim gösteren bireylere kıyasla çok fazladır. Yine zihin engelli bireyler farklı çevre ve ortama uyum sağlamada güçlük yaşamakta ve değişikliklere direnç göstermektedir. Farklı olay, ortam ve durumlarda davranışlarında farklılıklar meydana gelebilmektedir. Bu yüzden özel gereksinimli çocukların deprem gibi yıkıcı etkisi büyük afetlerden sonra yaşadıkları davranış değişiklikleri bu çalışmanın problemini oluşturmaktadır.
6 Şubat Maraş depreminden sonra Adıyaman’da yaşayan orta-ağır düzey zihin yetersizliği olan öğrencilerde ortaya çıkan davranış değişiklerini belirlemek için yapılan bu çalışmada nitel araştırma, tekil-bütüncül durum çalışması yöntemi kullanılmıştır.
Bu araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış bireysel görüşme formu soruları ile toplanmıştır. Bütün görüşmeler yüz yüze ve görüşmelerin bir kısmı ailelerin geçici konakladıkları konteyner alanlarında bir kısmı da ailelerin kendi evlerinde yapılmıştır. Bu çalışma sonucunda öğrencilerde depremden önce var olan iletişim başlatma ve iletişim sürdürme becerileri veli görüş ve gözlemlerine göre depremden önceki performans seviyelerine kıyasla gerileme olduğu kanısına varılmıştır. Öğrencilerin var olan öz bakım becerileri kimi öğrencilerde depremden sonra beceriyi yapmak istememe şeklinde ortaya çıkmıştır. Bazı öğrencilerde var olan kazanılmış tuvalet alışkınlıkları deprem sonrası ortam değişikliği, travma vb. sebeplerle gerileyerek alta kaçırma, sadece beze yapma ya da tuvaleti yapmama şeklinde ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin günlük yaşam rutinleri değiştiği için kapalı ortamlarda problem davranışlar sergilediği çocuklarda hırçınlaşma ve şiddet davranışlarının (insanlara ve nesnelere vurma, kırma, eşyaları atma vb.) ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin depremden önceki yemek yeme alışkanlıklarında da değişikler olduğu tespit edilmiştir. Buna göre önceden kendi başına yemek yeme becerisi olan öğrencilerde yemeği ailenin yedirmeye başlaması tespit edilmiştir. Birkaç öğrencide de depremden önce istediği yemeği yemese bile alternatif yemekleri yediği ancak deprem sonrası istediği yemekleri de yemediği ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Deprem, davranış değişikliği, özel eğitim, orta-ağır düzey zihinsel yetersizlik