Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


Otizmli Çocuklara Deprem ve Deprem Sonrası Tahliye Güvenliği Becerilerinin Öğretiminde Video Modelle Öğretimin Etkililiği
Deprem, tüm dünyada en sık görülen ve en yıkıcı doğal afetlerden biridir. Depremler özel gereksinimli olsun veya olmasın toplumun her kesiminden bireyi etkilerken özel gereksinimli bireyler deprem gibi doğal afetler karşısında normal gelişim gösteren bireylere kıyasla daha savunmasız kalabilirler. Özellikle otizmli bireyler ani oluşan durumlar karşısında büyük stres yaşayabilirler ve davranışlarını kontrol etmede yetersizlik yaşayabilirler. Otizmli bireylerin depremden nasıl korunabileceklerini öğrenmeleri, depreme bağlı kayıpların önlenmesinde önemli rol oynayabilir. Deprem sırasında doğru davranışları sergilemek bireylerin hayatta kalma olasılığını artırabilir. “Çök, kapan ve tutun” yapmak ve binayı tahliye etmek deprem sırasında sergilenmesi gereken ve sayısız hayat kurtaran davranışlardır. “Çök, kapan ve tutun” davranışının basamakları a) güvenli bir yer bulup ellerin ve dizlerin üzerine çökmek, b) baş ve enseyi koruyacak şekilde kapanmak ve c) deprem bitene kadar güvenli bir nesneye tutunmaktır. Bu çalışmanın amacı, otizmli çocuklara depremden korunmanın öğretiminde video modelle öğretimin etkililiğini incelemektir. Çalışmanın katılımcıları yaşları 9-10 arasında değişen üç otizmli erkektir. Araştırmada tek denekli araştırma modellerinden yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın etkililik bulguları, otizmli bireylere depremden korunmanın öğretiminde video modelle öğretimin etkili olduğunu göstermiştir. Tüm katılımcılar deprem sırasında “çök, kapan ve tutun” becerisini sergilemiş ve deprem sonrasında tahliye becerisini edinmiştir. Katılımcıların öğrendikleri hedef davranışları öğretim tamamlandıktan sonra yeni bir ortamda genelleyebildiği ve katılımcılardan ikisinin edindiği becerileri 4 hafta sonra da korudukları görülmüştür. Araştırmanın sosyal geçerlik bulguları, katılımcıların kendilerinin, öğretmenlerinin ve annelerinin çalışmaya ilişkin olumlu görüşler ifade ettiklerini göstermiştir. Araştırma bulgularına dayalı olarak ileri araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Bu çalışma Hakkâri Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu Tarafından Desteklenmiştir.
Proje Numarası: SB20BAP4

Anahtar Kelimeler: Otizm, deprem, video modelle öğretim, güvenlik becerileri