Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


Otizmli Çocuklarda Okul Öncesi Dönemde Duyusal Oyuncak Kullanımının Duyusal Farkındalık Üzerindeki Etkililiği
Otizm, duyusal hassasiyetlerin arttığı veya azaldığı,bu nedenle uyaranlara farklı tepkiler verme eğiliminin olduğu bir durum olarak karşımıza çıkabilmektedir. Otizmli bireylerin uyaranlara doğru tepkiler verebilmesini sağlamak otizmli bireylere sunulan özel eğitim hizmetlerinin temel amaçlarından biridir. Bu öğretim sürecinin erken çocukluk ve okul öncesi dönemden itibaren başlatılması ve yoğun şekilde sunulması otizmli bireylerin ilerleyen dönemlerde uyaran farkındalığına sahip olmalarına katkı sağlayacaktır. Özel gereksinimli bireylerin eğitiminde oyun ve oyunlaştırma sürece öğrenci katılımını ve davamlılığını sağlamakta büyük rol oynamakta, öğretimin zenginleştirilmesine yarar sağlamaktadır. Oyun ve oyunlaştırma süreçlerinde bireysel veya grup oyunları tercih edilebilmektedir. Okul öncesi dönemdeki otizmli bireylerde ise oyun tercihlerinde bireysel oyunların çocuk tarafından tercih edildiği gözlemlenmektedir. Bu aşamada oyuncaklarla oynamanın bireyin uyaran farkındalığına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Tüm çocuklarda olduğu gibi otizmli bireylerde de oyuncak seçimine dikkat edilmelidir. Gelişim alanlarına yada oyun türlerine odaklı bir oyuncak seçilip seçilmeyeceğine karar verilmelidir. Oyuncağın öğretim sürecinin bir parçası mı yoksa süreç sonrasının bir ödülü mü olacağına karar verilmelidir. Öğretimsel açıdan bakıldığında oyun ve oyunlaştırma sürecin bir parçası olarak görülmelidir. Dolayısıyla tercih edilecek oyuncaklar da sürece katkı sağlayacak nitelikte olmalıdır. Araştırmamızda otizmli çocuklarda okul öncesi deöende duyusal oyuncak kullanımının duyusal farkındalığa etkililiği araştırılmıştır. Araştırmada özel eğitim anasınıfına devam eden 3 öğrenci yer almıştır. Tek denekli araştırma desenlerinden denekler arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni, okul öncesi dönemde otizmli öğrencilerin duyusal farkındalıklarının arttırılmasıdır. Araştırmanın bağımsız değişkeni ise duyusal oyuncaklarla oynanan oyunlardır. Uygulama süreci araştırmacı tarafından; yoklama, öğretim, izleme ve genelleme oturumları olarak düzenlenmiştir. Tüm oturumlar birebir öğretim düzenlemesi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda görülmektedir ki duyusal oyuncakların kullanımı otizmli bireylerde duyusal farkındalık oluşturmada etkilidir. Duyusal oyuncakların kullanımı otizmli bireylerde duyusal düzenleme, stres azaltma, iletişim ve işbirliği kurma, dikkat ve odaklanma, kendine güvenin arttırılması noktasında da gözlemlenebilir davranış değişikliklerinin gerçekleşmesini sağlamıştır.
Anahtar Kelimeler: Otizm, duyusal farkındalık, oyun, okul öncesi, duyusal oyuncak