Bildiri Konusu:Zihin Yetersizliği olan Bireylerin Eğitimi


Olumlu Davranışsal Destek İkinci Kademe Müdahale Programlarından Check-In/Check-Out ile Yapılan Çalışmaların İncelenmesi: Sistematik Derleme
Okul çapında olumlu davranışsal müdahaleler ve destekler, okullarda davranışsal ve akademik sorunların önlenmesi için kapsamlı bir model sunmaktadır. Olumlu Davranışsal Destek (ODD), olumlu davranışı güçlendirmeye çalışırken problem davranışları önlemeye çalışan, öğrencinin olumlu davranışlarını geliştirmek ve yeni davranışlar öğretmek için Uygulamalı Davranış Analizi (UDA) ilkeleri ve işlevsel analiz bulgularına dayalı, bireyin yaşam kalitesini artırmak ve problem davranışlarını azaltmak için bireyin yaşadığı çevreyi desenleyen ya da değiştiren veriye dayalı kapsamlı davranış değiştirme uygulamalarıdır. ODD üç aşamalı piramit modeliyle açıklanmaktadır. Üç aşamalı bu modelde okuldaki tüm öğrencilerin ihtiyaçlarına yönelik uygulamalar bulunmaktadır.
İkincil düzey müdahaleler, daha çok birincil düzey müdahalelerden yararlanamayan benzer kazanım veya performans eksiklikleri olan öğrencilere sunulan müdahaleleri kapsamaktadır. İkincil düzey müdahaleler, birincil düzey ve üçüncül düzey arasında köprü görevi görerek risk grubundaki öğrencilerin daha yoğun programa tabi tutulmalarının önüne geçmektedir. Böylelikle farklı disiplinlerle çalışmayı gerektirecek bireyselleştirilmiş öğretim programlarının hazırlandığı, zaman ve emek bakımından daha yoğun bir çabanın olduğu üçüncül düzey müdahalenin yürütüleceği öğrencilerin sayıları azalmaktadır.
ODD ikincil düzey müdahalelerden bir diğer olan Check-in/Check-out yetersiz akran ilişkileri olan ve akademik başarısızlık yaşayan öğrencilere yönelik geliştirilmiş bir önleme programıdır. Check-in/check-out (CICO), okul çapında olumlu davranış müdahaleleri ve destekleri içinde ikinci kademe bir müdahale olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. CICO, her okul gününün başında ve sonunda bir öğrencinin davranışı hakkında sistematik geri bildirim sağlamak için kullanılan davranışsal bir müdahaledir ve uygulamasının uygun davranışları artırmadaki etkinliğini gösteren uzun süreli araştırma bulguları vardır.
Bu çalışmanın amacı olumlu davranışsal destek ikinci kademe müdahale programlarından check-in/check-out ile yapılan çalışmaların çeşitli özellikleri bakımından betimlenmesidir. Makalelere erişme sürecinde; elektronik veri tabanları, dergi indeksleri ve araştırma kaynakçaları temel alınarak kapsamlı bir tarama gerçekleştirilmiştir. Sistematik derleme, belli bir alan içinde yayınlanmış tüm çalışmaların yine alan uzmanları tarafından kapsamlı bir şekilde taranarak bir araştırma kanıtına götüren sentez çalışmasıdır. Taramalar sonucunda CICO veya uyarlanmış CICO'nun öğrenci çıktıları üzerindeki etkililiğini deneysel olarak araştıran 30 çalışma dahil edilmiştir. Belirlenen araştırmaların; adı, yayımlandığı yıl, yöntem, uygulayıcılar, hedef grup, hedef davranışlar, uygulama süresi; silikleştirme, kalıcılık, genelleme ve sosyal geçerlik verilerinin sistematik ve kapsamlı bir şekilde sentezlenmesiyle yürütülmüştür.
Araştırma bulguları; check-in/check-out ile şu ana kadar yapılan müdahale çalışmalarının 2008-2023 yılları arasında yapıldığını; araştırma yöntemi olarak en çok denekler arası çoklu başlama deseninin kullanıldığı; müdahale uygulayıcıları olarak öğretmenlerin ve akranların araştırmalara dahil edildiğini; otizm, zihinsel engel, duygu ve davranış bozukluğu ve risk altındaki bireyler ile çalışmaların gerçekleştirildiği; uygulama sürelerinin 15 ile 90 oturum arasında değiştiği; müdahalelerde belirlenen hedef davranışların içselleştirme davranışları, sosyal beceriler, yıkıcı davranışlar ve ders dışı davranışlar olarak belirlendiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler: olumlu davranışsal destek, check-in/check-out, davranış müdahale programları, sistematik derleme