Bildiri Konusu:Özel Eğitimde Öğretmen Eğitimi


Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Amaçlarının Kalitesinin Artırılması: Özel eğitim Öğretmen Adaylarına Yönelik Hazırlanan Eğitim Programının Etkisi
Bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP), özel gereksinimi olan öğrencilerin bireysel özelliklerine göre özel eğitim ve ilgili hizmetleri almalarını sağlamak amacıyla geliştirilen yasal bir belgedir. Özel gereksinimi olan öğrenciler için hazırlanan BEP’lerin ve bu öğrencilere sunulan hizmetlerin merkezinde yüksek kaliteli amaçların geliştirilmesi yer alır. Çocuğun işlevselliğinin (güçlü yönler, yetenekler ve gereksinimler) kapsamlı biçimde değerlendirilmesine dayalı olarak geliştirilen yüksek kaliteli BEP amaçlarının, özel gereksinimi olan öğrencilere sunulan hizmetlerin bireyselleştirilmesi ve kalitelerinin artmasını sağlamasının yanı sıra bu öğrencilerin öğrenme çıktılarının iyileşmesine katkı sağlamaktadır. Araştırmalar özel gereksinimi olan öğrenciler için hazırlanan BEP’lerdeki amaçlarda; sıklıkla ölçüt, davranış ya da koşul bileşenlerinin eksik olduğunu, öğrenciler için işlevsel olmayan becerilere odaklanıldığını ve hedef davranışların genellenmesine yönelik sınırlı bilgiye yer verildiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, BEP amaçlarının kalitesinin artırılmasına odaklı öğretmen eğitim programının özel eğitim öğretmen adaylarının zihinsel yetersizliği olan öğrenciler için hazırladıkları BEP amaçlarının kalitesi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırmaya 44 öğretmen adayı katılmıştır. Öğretmen adayları, kontrol ve deney gruplarına rastgele atanmıştır. Deney grubunda yer alan öğretmen adaylarına yüksek kaliteli BEP amaçları yazmaya ilişkin BEP kılavuzu verilmiş ve adaylar yüz yüze gerçekleştirilen iki eğitim oturumuna katılmışlardır. Kontrol grubundaki öğretmenlere de aynı kılavuz verilmiş ve BEP amaçları geliştirmeden önce kılavuzu incelemeleri istenmiştir. Sonuçlar, eğitimin öğretmen adaylarının geliştirdiği BEP amaçlarının kalitesini artırmada etkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, öğretmen adayları 4 aylık ve 12 aylık takip sürecinde performanslarını korumuş ve becerilerin yeni durumlara ve hizmet içi ortamlara genelleştirildiğine dair kanıtlar göstermiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, interaktif oturumlardan oluşan yüksek kaliteli mesleki gelişim programları sunulduğunda, öğretmen adaylarının yüksek kaliteli BEP amaçları yazma becerileri geliştirebileceklerini ve eğitim sona erdikten sonra da bu becerilerini sürdürebileceklerini göstermektedir. Bu sunum kapsamında, çalışmadan elde edilen bulgular alan yazın ile ilişkilendirilerek tartışılacak ve bulgular doğrultusunda ileri araştırma ve uygulamalara yönelik önerilerde bulunulacaktır.

Anahtar Kelimeler: Bireyselleştirilmiş eğitim programı; Amaç kalitesi; Öğretmen adayı; Özel eğitim; Mesleki gelişim; Öğretmen eğitimi