Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞUNA SAHİP ÇOCUKLARA KUKLALAR KULLANILARAK YAPILAN ÖĞRETİMİN ÖZ BAKIM BECERİLERİNİ ÖĞRENMELERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ
Otizm spektrum bozukluğuna sahip çocukların öz bakım becerilerini kazanması önemlidir. Öz bakım becerileri yemek yeme, giyinme, kişisel bakım, tuvalet vb. becerileri kapsamaktadır. Öz bakım becerileri evde, okulda ya da diğer ortamlarda bireyin bağımsız olarak yaşamını sürdürebilmek, kişisel bakım ve görünüşünü koruyabilmek için gerekli olan tüm beceriler olarak ifade edilmektedir. Yaşamın ilk yıllarında otizm spektrum bozukluğuna sahip çocukların öz bakımla ilgili ihtiyaçlarını genellikle bir yetişkin tarafından karşılanmaktadır. Çocuklar gelişimsel olarak ilerledikçe öz bakım becerilerini kendileri yapabilmelidirler. Çocukların öz bakım becerilerinin gelişebilmesinde ise ebeveynlerin ve öğretmenlerinin katkısı çok önemlidir. Alanyazını incelendiğinde kuklaların kullanılarak öz bakım becerilerinin öğretimiyle ilgili çalışmaların oldukça sınırlı olduğu görülmektedir. Bu sebeple bu araştırmanın özgün nitelikte olduğu düşünülmektedir. Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğuna sahip çocuklara kuklalar kullanılarak yapılan öğretiminin öz bakım becerilerini öğrenmelerine etkisinin incelenmesidir. Bu araştırmada Tek Denekli Araştırma Yöntemlerinden Çoklu Başlama Deseni Modeli kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubu Necmettin Erbakan Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık-Rehberlik ve Özel Eğitim Öğrenci Uygulama Biriminde eğitim alan üç yaş sekiz aylık kız, üç yaş dokuz aylık kız dört yaş üç aylık erkek otizm spektrum bozukluğu tanısına sahip üç çocuktan oluşmaktadır. Araştırmanın bağımsız değişkeni kuklalar ile öğretimdir. Bağımlı değişkeni ise öz bakım becerilerini öğrenmedir. Veri toplama araçları kuklalar kullanılarak yapılan öğretim etkinlikleri ve performans listesinden oluşmaktadır. Öz bakım becerilerinde kuklalar aracılığıyla tuvalet eğitimi becerisinin öğretimi çalışılmıştır. Verilerin analizinde ise başlama düzeyi alınarak müdahale aşamasına geçilmiştir ve grafikler çoklu başlama düzeyine göre sunulmuştur. Araştırmanın sonucunda kuklalar kullanılarak yapılan öğretimin tuvalet becerisinin öğretiminde ve öğrenmesinde etkili olduğunu bulgusu elde edilmiştir. Bu araştırmada elde edilen bulgular alanyazını ışığında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Tek Denekli Araştırma, Tuvalet Eğitimi, Kukla Aracılığıyla Öğretim, Çoklu Başlama Deseni Modeli