Bildiri Konusu:Kaynaştırma/ Bütünleştirme Uygulamaları


ÖZEL EĞİTİMDE AKRAN ZORBALIĞI: ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİNE DAYALI NİTEL BİR ÇALIŞMA (KKTC ÖRNEĞİ)
Akran ilişkileri; bebeklik döneminde bebeklerin birbirlerinin farkına varması, birbirlerinin ağlama seslerini duymaları ile yaşamlarının ilk dönemlerinden itibaren görülmektedir. İlk yaşlarının sonuna doğru çocuklar akranları ile daha etkin iletişim kurmakta, paylaşmaya, çatışmaya ve arkadaşlıklarına şekil vermeye başlamaktadır. Akran ilişkilerine bakıldığında, olumsuz ilişkiler genellikle saldırganlık olarak tanımlanır. Saldırganlığın zorbalık ve şiddet gibi birçok alt boyutu vardır. Zorbalık, öğretmenler ve akranlar da dahil olmak üzere sosyo-ekolojik bir bağlamda zorba ve mağdur arasındaki olumsuz bir etkileşimdir. Okullarda öğrenciler arasında sıklıkla meydana gelen zorbalık, kaynaştırma öğrencilerinin olduğu sınıflarda daha sık gözlemlenebilmektedir. Özel eğitim gerektiren öğrencilerin yaşadığı zorbalık davranışının tüm yönlerini bilmek akran zorbalığını önlemeye yardımcı olabilir. Bu bakış açısıyla bu araştırmanın amacı, özel eğitim gerektiren öğrencilerin yaşadıkları akran zorbalığına ilişkin özel eğitim ve okul öncesi öğretmenlerinin görüşlerini belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenolojik deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu özel eğitim öğretmenliği ve okul öncesi öğretmenliği yapmakta olan 63 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın verileri görüşme formu ve anket aracılığıyla toplanmıştır. Betimsel analiz yoluyla analiz edilen veriler tema ve alt temalar oluşturularak sunulmuştur. Araştırma sonucunda özel eğitim gerektiren öğrencilerin sıklıkla zorbalık davranışına maruz kaldıkları ve bu davranışta çoğunlukla mağdur rolünde oldukları ortaya çıkmıştır. Özel eğitim ve okul öncesi öğretmenlerinin verdikleri cevaplara göre özel eğitim gerektiren öğrencilerin yüksek oranda sözel zorbalık kurbanı olduğunu düşündükleri görülmektedir. Özel eğitim gerektiren çocukların uğradıkları akran zorbalıkları sınıf seviyesi yükseldikçe zorbalığında arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin uğramış oldukları zorbalığın cinsiyetlerine göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Zorba davranışlar ile mücadele konusunda öğretmenler “Bilinçlendirme Çalışmalarını” nın önemini vurgulamıştır. Bu bağlanmda özel eğitim gerektiren bireylerin maruz kaldığı akran zorbalığının önlenmesi için okullarda tipik gelişim gösteren öğrencilere yönelik farkındalık çalışmalarının, sosyal duygusal becerilerini güçlendirmeye yönelik okul genelinde kapsayıcı müdahalelerin ve özel eğitim gerektiren öğrencilerin sosyal becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim programlarının uygulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Akran Zorbalığı, Özel Eğitim Gerektiren Bireyler, Özel Eğitim, Zorbalık.