Bildiri Konusu:Bilimsel Dayanaklı Uygulamalar/Etkili Uygulamalar


Gelişimsel Yetersizliği Olan Bireylere Depreme Hazırlıklı Olma Becerilerinin Öğretiminde Davranışsal Beceri Öğretiminin Etkililiği
Afetler toplumun tamamı/belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal yaşamı ve insan faaliyetlerini durduran/kesintiye uğratan doğal ya da insan kaynaklı olaylardır. Özel gereksinimli bireylerin bir afette zarar görme olasılığı özel gereksinimli olmayanlara göre dört kat daha fazladır. Bu da özel gereksinimli bireylere afete hazırlık olma becerilerinin öğretimini zorunlu kılmaktadır. Bu araştırmada da doğal afetlerden biri olan “deprem” konu alınmıştır. Araştırmada, hedef depreme hazırlıklı olma becerilerinin (deprem çantası hazırlama, çök-kapan-tutun ve kişisel güvenlik uygulaması ile konum paylaşma becerileri) öğretiminde küçük grup öğretim düzenlemesiyle sunulan davranışsal beceri öğretiminin etkililiğinin sınanması amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırmada yaşları 18-19 arasında değişen, ikisi erkek biri kadın olmak üzere toplam üç gelişimsel yetersizliği olan bireyle çalışılmıştır. Katılımcıların ikisinin zihin yetersizliği, birinin ise zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu tanısı bulunmaktadır. Davranışlar arası yoklama evreli çoklu yoklama modelinin kullanıldığı ve katılımcılarla yinelendiği araştırmada katılımcıların edindikleri becerileri koruyup koruyamadıklarını ve farklı koşullara genelleyip genellemediklerini belirlemek üzere izleme ve genelleme verileri toplanmıştır. Ek olarak, katılımcılardan ve katılımcıların öğretmenlerinden hedef becerilerin sosyal açıdan önemine, sunulan yöntemin kabul edilebilirliğine ve bulguların anlamlılığına ilişkin sosyal geçerlik verisi toplanmıştır. Araştırma bulguları, küçük grup öğretim düzenlemesiyle sunulan davranışsal beceri öğretiminin gelişimsel yetersizliği olan tüm katılımcılara hedef depreme hazırlıklı olma becerilerinin öğretiminde etkili olduğu göstermiştir. Ek olarak, tüm katılımcıların edindikleri becerileri öğretim tamamlandıktan 2 ve 4 hafta sonra da sürdürdükleri ve farklı ortam ve kişilere genelledikleri görülmüştür. Katılımcılardan ve katılımcıların öğretmenlerinden toplanan sosyal geçerlik verileri ise hedef becerilerin sosyal açıdan önemli olduğunu, küçük grup öğretim düzenlemesiyle sunulan davranışsal beceri öğretiminin kabul edilebilir bir yöntem olduğunu ve öğretimi yapılan hedef depreme hazırlıklı olma becerilerinin anlamlı olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: otizm, zihin yetersizliği, deprem, afet, davranışsal beceri öğretimi