Bildiri Konusu:Akademik Becerilerin Öğretimi


Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Mühendislik Algıları
Sunulan çalışma, özel gereksinimi olan öğrencilerin mühendislik algılarını belirlemeyi amaçlamaktadır. İstanbul STEM Öğrenme Merkezi bünyesinde bir hafta süreyle yürütülen STEM etkinliklerine katılan 17 özel gereksinimli öğrenci ile gerçekleştirilen çalışmada temel nitel araştırma yöntemi (Merriam & Tisdell, 2015) kullanılmıştır. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemine dayalı olarak seçilmiştir (Patton, 2002). Eğitim öncesinde veli onamları ve gerekli resmi izinler alınmıştır. Bu çalışmanın özel durumları; öğrencilerin özel gereksinimi olması ve İstanbul STEM Öğrenme Merkezinde verilen bir haftalık eğitime katılması olarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak öğrencilere “Mühendis nedir?” sorusu yöneltilmiş ve cevapları kaydedilmiş, ardından Knight ve Cunningham (2004) tarafından geliştirilen Bir Mühendis Çiz Testi (BMÇT) eğitim öncesinde ve sonrasında uygulanmıştır. Öğrencilerin BMÇT’deki çizimlerini tamamlamalarına yönelik bir süre kısıtlaması uygulanmamıştır. Öğrencilerin çizimlerini yaparken rahat hissetmeleri ve çizimlerinin yanlış, doğru ya da eksik olarak değerlendirilmeyeceği söylenmiştir. Öğrenciler çizimleri yaptıkları süreçte bireysel olarak değerlendirmeye alınmış ve her öğrenciye bir araştırmacı eşlik etmiştir. Araştırmacı gerektiğinde yönergeyi tekrar edip açıklamalarda bulunmuştur. Öğrencilerin çizimleri bittikten sonra öğrencilere eşlik eden araştırmacı anlaşılmayan çizimlere yönelik öğrencilere sorular yönelterek notlarını araştırmacı günlüğüne kaydetmiştir. Öğrencilerin çizimlerine yönelik sorulan sorularla katılımcı teyidi sağlanarak verilerin güvenirliğini arttırmak amaçlanmıştır. “Mühendis nedir?” sorusuna verilen cevaplar ve BMÇT’den toplanan veriler araştırmacılar tarafından içerik analizine tabi tutulmuştur. İçerik analizi sürecinde kodlar ve kodlara yönelik kategoriler belirlenmiştir. Çalışmada takip edilen içerik analizi süreci dört aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk olarak öğrencilerin çizimleri ve cevapları incelenmiş, kodlar oluşturulmuş ve ardından kodlar incelenerek temalar oluşturulmuştur. Oluşturulan kodlar ve temalar yeniden düzenlenmiştir. Son aşamada ise bulgular tanımlanmış ve yorumlanmıştır (Yıldırım & Şimşek, 2021). Öğrenci cevapları ve yaptıkları çizimler beraber incelenerek veri çeşitliliği sağlanmaya çalışılmıştır. Kodlama sürecinde iki araştırmacı öncelikle kodlamaları bireysel gerçekleştirmişler ve sonrasında bir araya gelerek kodlar, kategoriler ve temalar üzerinde tartışarak fikir birliğine varmışlardır. Eğitimden önce ve sonra elde edilen bulgular birlikte sunulmuş ve eğitimden sonra yeni eklenen tema ve kategoriler farklı renklerle vurgulanarak bulgular görselleştirilerek sunulmuştur. Sonuç olarak, İstanbul STEM Öğrenme Merkezinde edindikleri somut deneyimlerin özel gereksinimli öğrencilerin var olan algılarını çeşitlendirdiği ve bu deneyimlerin yaptıkları çizimlere yansıdığını belirtmek mümkündür. Son olarak bu tarz merkezlerde sunulan somut deneyimlerin özel gereksinimi olan öğrencilerin algılarına veya kavram öğrenimine ilişkin olan etkisinin daha detaylı olarak ele alınması adına yapılacak çalışmaların önemli olduğu söylenebilir.

Kaynakça

Knight, M. & Cunningham, C. (2004, June 20-23). Draw an engineer test (DAET): Development of a tool to investigate students’ ideas about engineers and engineering. [Conference session] ASEE Annual Conference and Exposition, Salt Lake City, United States.
Merriam, S. B. & Tisdell E. J. (2015). Qualitative research: designing, implementing, and publishing a study. Jossey-Bass.
Patton, M. Q. (2002). Two decades of developments in qualitative inquiry: A personal, experiential perspective. Qualitative Social Work, 1(3), 261-283.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin.

Anahtar Kelimeler: Mühendislik Algısı, STEM Eğitimi, Özel Gereksinimi Olan Öğrenciler