Bildiri Konusu:Özel Eğitimde Öğretmen Eğitimi


Özel Eğitim Öğretmenliğine Alan Değişikliği Yaparak Geçen Öğretmenlerin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Hazırlama ve Uygulamaya Yönelik Görüşlerinin Belirlenmesi
Giriş
Anayasamızın 42. Maddesinde kimsenin eğitim hakkından geri kalamayacağı ilkesine dayanılarak özellikle 1997 yılında çıkarılan 573 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile özel eğitime yönelik birçok düzenleme yapılmıştır (MEB, 1997). Hazırlanan bu KHK ile artık BEP’in hazırlanarak uygulanması zorunlu hale getirilmiştir. Daha sonra bu kararnameye bağlı olarak çıkarılan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde (ÖEHY) BEP tanımlamıştır (MEB, 2000-2006-2012-2018). ÖEHY’ne göre BEP; “Özel gereksinimli bireylerin takip ettikleri program esas alınarak gelişim özellikleri, eğitim ihtiyaçları ve performansları doğrultusunda hedeflenen amaçlara ulaşmaya yönelik hazırlanan ve bu bireylere verilecek destek eğitim hizmetlerini de içeren özel eğitim programı” şeklinde tanımlanmıştır. Hazırlanan BEP’lerde; öğrencilerin kişisel bilgilerine, sunulacak destek hizmetlerin türüne, süresine ve kimler tarafından nasıl sağlanacağına, eğitim planında yer alan yıllık ve kısa dönemli amaçlara, öğretim ve değerlendirmede kullanılacak yöntem, teknik ve öğretim materyallerine, eğitim ortamına ilişkin düzenlemelere, davranış problemlerini azaltma ya da önlemeye yönelik tedbirlere yer verilmesi gerekmektedir (MEB, 2018). Özellikle özel eğitim gerektiren öğrencilerle çalışan öğretmenlerin öğrencileri doğru bir şekilde değerlendirerek gereksinimlerini belirlemeleri, bu gereksinimlere uygun şekilde BEP hazırlamaları ve uygulamaları gerekmektedir. Bu bağlamda özel eğitim gerektiren bireylerle çalışan öğretmenlerin BEP hazırlama ve uygulama noktasında yeterliliklerinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu araştırma, özel eğitim öğretmenliğine alan değişikliği yaparak geçen öğretmenlerin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlama ve uygulamaya yönelik görüşlerini incelemek amacıyla yapılmaktadır.
Araştırma Yöntemi
Özel eğitim öğretmenliğine alan değişikliği yaparak geçen öğretmenlerin BEP hazırlama ve uygulamaya yönelik görüşlerini incelemeyi amaçlayan bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır (Creswell, 2013; Yıldırım ve Şimşek, 2016). Araştırmanın amacına yönelik olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu geliştirilmiş daha sonra iki alan uzmanından görüş alınarak tekrar revize edildikten sonra öğretmenlere uygulanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniği nitel araştırmalarda en çok kullanılan veri toplama aracı olarak görülmektedir (Yıldırım ve Şimşek, 2006). Araştırmanın çalışma grubu ölçüt örneklem yöntemiyle seçilen, Samsun’da özel eğitim okullarında görev yapmakta olan, alan değişikliği yapmış 14 özel eğitim öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler tema başlıkları altında içerik analiz yöntemi ile çözümlenmiştir.
Tartışma ve Sonuç
Araştırmanın sonunda, Öğretmenlerin çoğunun BEP hazırlamaya yönelik olarak hizmet içi aldığı, BEP’e ilişkin olumlu görüşe sahip olduğu, BEP hazırlarken özellikle ailelerle işbirliği yapılması gerektiği ve kurumlarından bu programların hazırlanmasına yönelik olarak yazılımsal program desteği sağlandığı belirtmiştir. Ancak BEP hazırlama ve uygulamaya yönelik olarak öğretmenlerin görüşleri incelendiğinde ise öğretmenlerin BEP hazırlama ve uygulamada sınırlı kaldıkları görülmüştür. Öğretmenler, öğrencilerin değerlendirilmesi sürecinde kaba değerlendirme formu gibi sınırlı değerlendirme araçlarını kullandıkları, öğrenci ihtiyaçların belirlemede sınırlı kaldıkları, BEP’te daha çok öğrencilerin kişisel bilgilerine yer verildiği ifade etmiştir. Ayrıca öğretmenlerin öğrencelere yönelik amaç belirleme, ilerleme sağlama, bu ilerlemeleri kaydetme ve değerlendirme süreçlerinde sınırlı kaldıkları izlenimi edinilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Özel Eğitim 2, BEP 2, Öğretmen Görüşleri 3,
Kaynakça
Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Siyasal.
MEB (1997). Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2012_10/10111011_ozel_egitim_kanun_hukmunda_kararname.pdf
MEB (2000). Özel eğitim hakkında kanun hükmünde kararname ve özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
MEB (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. http://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/1963.pdf

Anahtar Kelimeler: Özel Eğitim, BEP, Öğretmen Görüşleri