Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


Otizm Spektrum Bozukluğu ve Mizaç: Alanyazın Derlemesi
Otizm Spektrum Bozukluğu, bireylerin yaşamış oldukları semptomlar ve bu semptomlarda görülen farklılıklardan dolayı heterojen bir yapıya sahiptir. Bu heterojen yapı nedeniyle karakterizasyon oluşturmada önemli sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu sorunlar uygun müdahale yöntem ve ortamlarının belirlenmesinin önünde büyük bir engel olarak durmaktadır. Mizaç ise bu heterojenlikte karakterizasyon oluşturmada önemli bir kavram olarak önümüze çıkmaktadır. Aynı zamanda otizmli bireylerde semptomlar bireysel özelliklerinin de önüne geçtiği görülmektedir. Otizmde semptomları azaltan ve uyum becerilerini artıran özelliklerin belirlenmesi önemlidir. Mizaç ve otizm ile ilgili güncel alanyazında boylamsal araştırmalar, karşılaştırmalı araştırmalar ve tarama araştırmaların yapıldığı görülmektedir. Otizm tanısı alan tüm bireyler sosyal ve iletişim becerilerinde eksiklikler ve kısıtlı tekrarlayıcı davranışlar sergilemektedirler. Bununla birlikte, otizmli bireylerin özellikleri zihinsel işlevsellik temelinde beklenenin de ötesinde, son derece çeşitlidir. Bu nedenle, semptomların tek başına günlük işlevselliği tahmin etmek için yeterli bilgi sağlamadığı açıktır. Bireyler tanı aldıklarında tanıyı tanımlayan ortak özellikler, bireyin doğuştan getirdiği ve sadece bir birey olmasından kaynaklı sahip olduğu özellikleri bastırmaktadır. Daha az semptom göstermeye ya da daha fazla uyum becerisi sergilemeye neden olan faktörlerin belirlenmesi bu faktörleri hedef alan müdahalelerin geliştirilmesine yardımcı olabilir. Mizaç, OSB olan bireylerde hem otizmde görülen semptomları hem de bireylerin müdahalelere verdikleri yanıtları etkilemektedir. Gelecekte, en etkili uygulamaları ve ortam türlerini belirlemede önemli bir faktör mizaç profilini değerlendirmekle mümkün olabilir. Ancak otizmde mizaç araştırmalarının önünde de bazı engeller bulunduğu görülmüştür. Bu alanyazın derlemesinde, otizm ile mizaç ilişkisini anlamada temel kavramlar, mizaç araştırmalarının önünde bulunan engeller, mizaç ile ilgili bilgilerin deneysel araştırmalarda kullanımına ilişkin bilgiler alanyazın çerçevesinde oluşturulmuştur. Özellikle özel eğitim alanında kanıt temelli uygulamaların büyük bir kısmının tek denekli araştırmalara dayandığını düşünürsek katılımcı özellikleri tanımlanırken mizaç özelliklerinin yer alması önemli görülmüştür. Hangi özellikteki katılımcılar için hangi müdahalelerin hangi ortamlarda etkili olduğunu anlamamızda mizacın önemli bir bileşen olabileceği önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: otizm, mizaç, karakterizasyon