Bildiri Konusu:Erken Müdahale ve Erken Çocuklukta Özel Eğitim


Erken Okuryazarlık Becerilerinin Öğretiminde Etkileşimli Kitap Okuma Etkinliklerinin Önemi
Bu çalışmanın amacı erken okuryazarlık öğretiminde etkileşimli kitap okuma etkinliklerinin önemini açıklamaktır. Erken okuryazarlık, çocukların okul öncesi dönemde okul ortamında okuma yazma öğretimine başlamadan önce, okuma yazma becerisine ilişkin bilgi, beceri, tutumların bir bütünü olarak tanımlanmaktadır. Alanyazında erken okuryazarlık becerisi; (a) alfabe ve harf bilgisi, (b) fonolojik farkındalık, (c) yazı farkındalığı, (d) sözcük bilgisi ve dinlediğini anlama, (e) yazı yazma boyutları ile karşımıza çıkmaktadır. Erken okuryazarlık becerileri ilköğretime geçişte akademik becerilerin öğrenilmesini kolaylaştıran bir önkoşul becerisi kapsamında da ele alınmaktadır. Okuma becerisi diğer akademik gelişim alanları için de temel bir beceri olarak varsayılmaktadır. Bu noktadan hareketle, okuma başarısının temelini oluşturan erken okuryazarlık, bireyin bütün akademik gelişim alanlarındaki başarıyı yordayacak bir beceri alanı, bir gelişim dönemi olarak karşımıza çıkmaktadır.
Alanyazın incelendiğinde erken okuryazarlık becerilerinin desteklenmesinde bazı yöntemler karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan bazıları, öğretmen konuşmasının zengin içerikli olması, hikâye kitabı okuma, fonolojik farkındalık etkinlikleri, alfabe etkinlikleri, etkileşimli kitap okuma deneyimleridir. Etkileşimli kitap okuma çocukların ifade edici ve alıcı dil becerilerini geliştirmeyi amaçlayan bir uygulamadır. Bu uygulamada çocuklar sadece okunan hikâyeyi pasif olarak dinlemek yerine yetişkinin yönlendirmeleri ile okuma sürecinde hikâye anlatıcı olarak da rol alırlar. Burada yetişkin aktif bir dinleyici rolüne geçer, hikâye ile ilgili sorular sorarak, hikâyeye yeni bilgiler ekleyerek çocuğun daha fazla sözcük kullanarak, betimlemesine daha karmaşık hale getirerek anlatmasına ortam oluşturur. Etkileşimli kitap okuma sürecinde dikkat edilmesi gereken üç aşama bulunmaktadır. Çocuğun okuma etkinliğine katılımını sağlamak, konuşulanlar ile ilgili çocuğa dönüt vermek ve çocuğun ilgi alanlarını dikkate alarak kitap seçmek bu aşamalar arasındadır. Etkileşimli kitap okuma uygulamaları çocukların dinlediğini anlama, sözcük dağarcığının artması ve dili uygun şekilde kullanma becerilerini desteklemektedir. Çocuğun bu uygulamaya, etkinliğe aktif katılımını sağlamak için bazı teknikler geliştirilmiştir. Bu teknikler;
CROWD; Tamamlama (Completion); çocuğa öyküde bir ifade ya da cümleyi tamamlatma, Hatırlama (Recall); öyküde geçen karakterler ya da olaylarla ilgili sorular sorma, Açık uçlu sorular (Open-ended questions); kitaptaki resimlerde geçen olayları betimletme, 5N1K soruları (wh-questions); kitabın resimlerinde yer alan bir nesne ya da eylemi isimlendirmesini isteme, İlişkilendirme (Distancing); çocuğa hikâyedeki olaylarla kendi yaşamı arasında bağ kurdurma etkinliklerini içermektedir.
PEER; Yönlendir (Prompt); konuşma başlatma, Değerlendir (Evaluate); çocuğun yanıtlarının doğruluğunu değerlendirme, Genişlet (Expand); çocuğun yanıtlarını uygun sözcük ya da cümlelerle genişletme, Tekrarla (Repeat); çocuktan düzeltilmiş ya da genişletilmiş tepkileri tekrarlamasını istemedir.

Anahtar Kelimeler: Erken okuryazarlık, Etkileşimli kitap, Fonolojik Farkındalık