Bildiri Konusu:Özel Eğitimde Yasal Konular


Destek Eğitim Odasında Görevlendirilen Öğretmenlerin Karşılaştıkları Sorunların Ve Çözüm Önerilerinin Kaynaştırma/Bütünleştirme Yoluyla Eğitim Uygulamaları Ulusal Eylem Planı Ve Alanyazın Bağlamında İncelenmesi
Türkiye’de özel gereksinimli bireyleri genel eğitime dahil etme uygulamaları kaynaştırma/bütünleştirme politikaları üzerinden yürütülmektedir. Kaynaştırma/bütünleştirme kapsamında eğitimlerine devam eden öğrencilere sunulan en yaygın destek eğitim hizmeti ise destek eğitim odası hizmeti olarak karşımıza çıkmaktadır (Gürgür, 2008). Destek eğitim odaları, tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yolu ile eğitimlerine devam eden ve özel yetenekli öğrencilerin bulunduğu okullarda açılmaktadır. Aynı zamanda “tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimlerine devam eden öğrenciler ve özel yetenekli öğrencilere ihtiyaçları doğrultusunda bireysel veya grup eğitimi şeklinde destek eğitim hizmeti verilmesi amacıyla düzenlenen ortamlar” olarak tanımlanmaktadır (Milli Eğitim Bakanlığı [MEB], 2018). Destek eğitim odasında verilen hizmetler disiplinlerarası bir çalışma ile sunulmaktadır. Öğretmenler ise bu hizmet bağlamında önemli birer paydaş olarak karşımıza çıkmaktadır. Heward (2013) destek eğitim odasında görevlendirilen öğretmeni, birincil hedefi destek eğitim odasına yönlendirilen öğrenciye akademik, sosyal beceri ve öğrenme stratejilerini kazandırmayı hedefleyen özel eğitim öğretmeni olarak tanımlar. Ülkemizde ise Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde belirtildiği üzere destek eğitim odalarında özel eğitim öğretmenleri ile birlikte okul öncesi öğretmenleri, sınıf öğretmenleri ve alan öğretmenleri görevlendirilebilmektedir. Ancak yapılan çalışmalar destek eğitim odası hizmetine ilişkin olarak uygulamalar ve politikalar arasında farklılıklar olduğunu ve destek eğitim odasında görevlendirilen öğretmenlerin bazı güçlükler yaşadıklarını işaret etmektedir. Etkili bir politika geliştirme sürecinin mevcut sorunlara yanıt verecek şekilde daha etkili uygulamaları teşvik etmesi veya karşılaşılan sorunları önlemeye yönelik tedbirler içermesi gerektiği düşünülmektedir. Bununla birlikte bir politika metninin doğrudan ve çift yönlü olarak araştırmalar ve uygulamalar ile ilişkili olması beklenmektedir (Whitty, 2006). Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2022 yılında yayınlanan Kaynaştırma/Bütünleştirme Yoluyla Eğitim Uygulamaları Ulusal Eylem Planı ilgili sorunlara yönelik çözüm önerileri sunabilecek en güncel politika metni olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmada destek eğitim odasında görevlendirilen öğretmenlerin yaşadıkları güçlükleri belirleyen araştırmalar ve bu araştırmalarda sunulan çözüm önerileri derlenmiş ve Kaynaştırma/Bütünleştirme Yoluyla Eğitim Uygulamaları Ulusal Eylem Planı’nda ilgili sorunlara ve çözüm önerilerine yer verilip verilmediği incelenmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında ele alınan araştırmalar içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiş ve destek eğitim odasında görevlendirilen öğretmenlerin yaşadıkları sorunların bilgi eksikliği, fiziki koşullar, kaynaklar, işbirliği, planlama, motivasyon ve politika metinleri olmak üzere yedi ana tema altında toplandığı görülmüştür. Araştırma sonucunda ilgili eylem planının alanyazında belirtilen sorunlara yanıt vermede yetersiz kaldığı ve alanyazında sunulan çözüm önerileri ile ilişkisinin düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Bu noktada Türkiye’deki özel eğitim politikaları ile alanyazın arasında bir boşluktan söz etmek mümkündür. İlgili sorunlar, alanyazında sunulan çözüm önerileri ve ilgili politika metninde yer alan faaliyetler her bir tema için tartışılmış ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Kaynakça
Gürgür, H. (2008). Kaynaştırma uygulamasının yapıldığı ilköğretim sınıfında iş birliği ile öğretim yaklaşımının incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Heward, W. L. (2013). Exceptional children: An introduction to special education (10th ed.).
Boston: Pearson Education Inc.
Milli Eğitim Bakanlığı [Ministry of National Education] (2018). Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği [Ministry of National Education Special Education Services Regulation]. T.C. Resmi Gazete[Turkish Republic Official Journal], 30471, 7 Temmuz [July], 2018.
Whitty, G. (2006). Education (al) research and education policy making: İs conflict inevitable?. British Educational Research Journal, 32(2), 159-176. https://doi.org/10.1080/01411920600568919
Anahtar Kelimeler: destek eğitim odası, özel eğitim politikaları, kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları