Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sosyal iletişim ve ifade edici dil becerilerinin gelişiminde etkileşimli kitap okuma programının etkilerinin incelenmesi

Sosyal iletişim ve dil gelişimindeki sorunlar otizm spektrum bozukluğun karakteristik özelliklerindendir. Otizmli çocukların büyük bir kısmı işlevsel iletişim becerilerine yaşamları boyunca sahip olamazken, iletişim becerileri geliştiren ve konuşma becerilerine sahip olan çocukların da bu becerileri çok sınırlı düzeydedir. Bu çocuklar, karşılıklı etkileşim ve sohbet başlatmada ve başlatılan sohbeti sürdürmede problem yaşadıkları gibi konuşulanları anlamada da zorluklar yaşayabilirler.

Etkileşimli kitap okuma(EKO) temelde yetişkin ve çocuğun yer değiştirdiği , yetişkinlerin rehberliğiyle çocukların öyküyü anlatan kişi konumuna geçmeyi öğrendiği, yetişkinlerin okuma sırasında çocuklara konuşmaları için fırsatlar vererek, sorular sorarak, öyküyü tanımlamasına, yorumlamasına, çocukların soru sormalarına izin vererek, bilinmeyen kelimeleri açıklayarak, okuma aktivitesi boyunca öğrenilen yeni kelimeleri tekrarlayarak öğrenmelerine yardımcı olduğu, tekrarlı okumaya dayanan ve çocuğun okuma etkinliğine aktif katılımını sağlayan bir süreci ifade etmektedir(Ergül vd., 2013; Ergül vd., 2015; Justice ve Pullen, 2003; Lonigan vd., 1999).
EKO çocukların alıcı ve ifade edici dil becerilerini geliştirmeyi hedefleyen üç temel uygulama prensibine dayanmaktadır. Bunlar, çocuğu okuma etkinliğine katılıma teşvik etme, çocuğa konuştuklarıyla ilgili dönüt verme ve çocuğun ilgi alanlarını yansıtan kitaplar seçerek üzerinde konuşulacak konular belirlemedir (Hargrave ve Senechal, 2000; Justice ve Pullen, 2003; Morgan ve Meier, 2008).


Bu çalışmanın amacı, sosyal iletişim ve ifade edici dil becerilerinin gelişmesi için etkileşimli kitap okuma programının etkinliğini kavramak ve bunun artırılmasına yönelik stratejiler geliştirmektir. Bu amaçla aşağıda verilen çalışma sorularına yanıt aranmıştır:
1.Etkileşimli kitap okuma programı ile otizm spektrum bozukluğundan(OSB) etkilenen çocukların ifade edici dil becerilerini geliştirmek mümkün mü?
2.OSB’dan etkilenmiş çocukların sosyal iletişim becerilerinin gelişmesi için etkileşimli kitap okuma programının katkısı nedir?

Bu çalışma , beş yaşında OSB tanılı bir erkek çocuk ile uygulanmıştır. Çalışmada sosyal pekiştireçler, etkileşimli kitap okuma programına uygun resimli hikaye kitabı ve hedef davranışa ilişkin bazı öğretim materyalleri kullanılmış olup, sosyal iletişim ve ifade edici dil becerisine ilişkin çalışmalar etkileşimli kitap okuma programı yöntem ve tekniklerine göre uygulanmıştır. Uygulama haftanın beş günü, günde en az üç oturum şeklinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma çocuğun kendi evinde desteklenmiştir. Çalışmanın sonunda çocuğun bu programla sosyal iletişim ve ifade edici dil becerisinin arttığı gözlemlenmiş, iletişim daha hızlı ve doğal bir seyirde gerçekleşmiştir.


Anahtar Kelimeler:  Otizm spektrum bozukluğu , Sosyal iletişim, İfade edici dil gelişimi , Etkileşimli kitap okuma programı