Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


6 ŞUBAT KAHRAMANMARAŞ DEPREMLERİNİ YAŞAYAN OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU OLAN BİREYLERİN YAŞADIKLARI SORUNLARA YÖNELİK ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ
Zarargörebilir bireylerin içerisinde en dezavantajlı kesimi özel gereksinimi olan bireyler oluşturmaktadır. Afetlerle mücadele potansiyelinin düşük olduğu bilinen özel gereksinimli bireylerle ilgili yapılan bir araştırmada 2011 yılındaki Japonya’da felakete yol açan Tohoku Depreminde ölenlerin ve zarar görenlerin üçte ikisinin engellilerden oluştuğu açıklanmıştır. Özel gereksinimli bireylerle yapılan deprem konulu araştırmalarla fazla karşılaşılmamakla birlikte yine Japonya'da meydana gelen Hanshin-Awaji depreminin ardından 45 gün sonra gerçekleştirilen çalışmada zihin yetersizliği olan çocukların afetler sonrası bakım hizmetine ihtiyaç duydukları tespit edilmiştir (Pakalın ve Mersin, 2023). Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı öğrencilerin eğitimleri ise farklı nedenlerle tipik gelişim gösteren öğrencilerin eğitiminden ve özel eğitimin diğer alanlarından farklılaşmaktadır. OSB'li bireylerin sahip olduğu farklılıkların onların dış dünyada gerçekleşen durumlardan daha olumsuz etkilenmelerine neden olabileceği göz önünde bulundurulduğunda bu araştırmanın amacı 6 Şubat Depremleri sonrasında deprem bölgelerinde bulunan OSB'li öğrencilerin yaşadıkları sorunlara yönelik öğretmen görüşlerini ele almaktır.
Bu araştırma nitel araştırma yöntemi desenlerinden fenomenoloji desenine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmelerde elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Sonuçlarda sekiz bulgu başlığı altında sekiz ana tema ve 25 alt temaya ulaşılmıştır. Araştırmada ‘‘öğretmenlerin deprem sonrasında göreve dönmesi sürecindeki deneyimlerine ilişkin bulgular’’ başlığı altında ‘‘öğretmenlerin deprem sonrasındaki deneyimleri’’ ana teması ve ‘‘öğrencilerle olan deneyimler, velilerle olan deneyimler, eğitim öğretim sürecine yönelik deneyimler’’ alt temalarına ulaşılmıştır. Araştırmanın ikinci bulgusu olan ‘‘öğretmenlere göre deprem sonrasında OSB olan bireylerin eğitimlerini sürdürmede okul genelinde yaşanan sorunlara ilişkin bulgular’’ başlığı ile ilgili olarak ‘‘OSB olan bireylerin eğitimini sürdürmede okul genelinde yaşanan sorunlar’’ ana teması altında ‘‘okul ortamının değişmesinden kaynaklı sorunlar ve velilerle yaşanan sorunlar’’ alt temalarına ulaşılmıştır. Araştırmada üçüncü bulgu ‘‘öğretmenlere göre deprem sonrasında OSB olan bireylerin eğitimlerini sürdürmede sınıf ortamında yaşanan sorunlara ilişkin bulgular’’ adı altında incelenmiştir. İlgili bulgu altında ‘‘OSB olan bireylerin eğitimini sürdürmede sınıf ortamında yaşanan sorunlar’’ ana teması ve ‘‘depremden kaynaklı sorunlar, sınıf ortamındaki fiziksel sorunlar, duygusal sorunlar, davranışsal sorunlar, öğrenme sorunları’’ alt temaları elde edilmiştir. Araştırmada ‘‘deprem sonrasındaki süreçte OSB olan bireylerin eğitimlerini sürdürmede okul ve sınıf ortamında yaşanan sorunların nedenlerine ilişkin bulgularda’’ ‘‘okul ve sınıf ortamında yaşanan sorunların nedenleri’’ ana teması ve ‘‘depremin yarattığı sorunlara bağlı nedenler ve okul düzeninin değişmesine bağlı nedenler’’ alt temaları elde edilmiştir. Deprem sonrasındaki süreçte OSB olan bireylerin eğitimlerini sürdürmede alınan tedbirlere ilişkin bulgularda OSB olan bireylerin eğitimini sürdürmede alınan tedbirler ana teması ve buna bağlı altı alt tema elde edilmiştir. Altıncı bulgu olan ‘‘okul aile işbirliği sürecine ilişkin bulgularda’’ ‘‘OSB olan bireylerin eğitimini sürdürmede okul aile işbirliği süreci’’ ana teması ve ‘‘okul aile işbirliğine yönelik olumlu ve olumsuz deneyimler, ebeveynlere yönelik alınan tedbirler’’ alt temalarına ulaşılmıştır. Araştırmada yedinci bulgu ise ‘‘deprem sonrasında otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin eğitimlerini sürdürmede okul genelinde yaşanan sorunlara yönelik çözüm önerilerine ilişkin bulgular’’ olmuştur. Bulgularda ‘‘okul genelinde yaşanan sorunlara yönelik çözüm önerileri’’ ana temasında ‘‘öğretmenlere yönelik çözüm önerileri, okul aile işbirliğine yönelik çözüm önerileri ve okul ortamına yönelik çözüm önerileri’’ alt temaları elde edilmiştir. Araştırmanın son bulgusu olan ‘‘deprem sonrasında otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin eğitimlerini sürdürmede sınıf ortamında yaşanan sorunlara yönelik çözüm önerilerine ilişkin bulgular’’ içerisinde ‘‘sınıf ortamına yönelik çözüm önerileri’’ ana teması elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: otizm spektrum bozukluğu olan bireyler, özel eğitim, öğretmen, afet, deprem