Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Elektrikli Kaykay Sürme Becerisi Ediniminin Etkililiği
Bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklar için denge çalışmalarında elektrikli kaykay sürme becerisi ediniminin etkililiği araştırılmıştır. Araştırma, İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde bulunan bir Özel Eğitim ve Özel Rehabilitasyon Merkezine devam eden, daha önce elektrikli kaykay deneyimi olmayan, OSB tanılı 8-11 yaşları arasında iki erkek ve bir kız çocuk ile yürütülmüştür. Araştırmaya başlamadan önce hedef katılımcıların ebeveynlerinin gönüllü oluru alınmıştır. Araştırmada tek denekli araştırma desenlerinden denekler arası yoklama denemeli çoklu yoklama deseni kullanılmıştır.
Araştırmanın genel sürecinde aşamalı yardım ve sürekli pekiştirmeden oluşan davranışsal öğretim programıyla elektrikli kaykay sürme becerisinin öğretimi ve öğretimi gerçekleşen elektrikli kaykayın hedef katılımcılar için etkinlik pekiştireci olarak kullanım durumu değerlendirilmiştir. Araştırma sürecine bakıldığında üç katılımcı çocuğun %100 oranında elektrikli kaykay sürme becerisi edinmiştir. Bu üç katılımcı çocuk sırasıyla %90, %100 ve %70 oranlarında elektrikli kaykayı etkinlik pekiştireci olarak tercih ettiği gözlenmiştir.
Ayrıca bu uygulamadan sonra ikinci ve dördüncü haftalarda izleme oturumları gerçekleşmiştir. Yoklama oturumları sonucuna göre üç katılımcı çocuk %100 doğru tepkiyle elektrikli kaykay sürmeyi öğrenmiş ve sürmeyi öğrendiği elektrikli kaykayı etkinlik pekiştireci olarak talep ettiği gözlenmiştir. Uygulama sona erdiğinde araştırmanın süreci ve sonucu ile ilgili sosyal geçerlik verisi toplanmıştır.

Araştırmanın bulgularına bakıldığında OSB olan çocuklar için denge çalışmalarında elektrikli kaykay sürme becerisinin öğretiminin etkili olduğu görülmüştür. Dolayısıyla OSB olan çocukların fiziksel aktiviteye katılmaları alanyazında; tempolu koşu (Kern, Koegel ve Dunlap, 1984), paten (Powers, Thibadeau ve Rose, 1992), yüzme (Yılmaz, Yanardağ, Birkan ve Bumin, 2004), stretching (germe) egzersizleri (Reid, Factor, Freeman ve Sherman, 1988) ve futbol (Lopez-Diaz, Felgueras Custodio, Garrote Camarena., 2021) vb. gibi fiziksel aktivite içeren programların OSB olan çocuklar için önerilen çalışmalar olduğu gözlemlenmiştir. Bunun gibi fiziksel aktivite içeren çalışmaların OSB olan çocukların problem davranışlarıni ve kendini uyarıcı davranışlarıni azaltarak bu çocukların sakinleşmesini sağladığı, böylece etkinliklere katılımlarının arttığı belirtilmiştir.
Fiziksel aktivitelerin OSB olan çocukların yaşam becerilerine katkı sağladığı alan yazında vurgulanmaktadır. Bu bağlamda çalışmamızda bulgular fiziksel aktivitenin önemi çerçevesinde yorumlanmıştır. Sunulan öneriler ile bu çalışmanın gerçekleştirilecek olan uygulamalara ve ileri araştırmalara ışık tutması ve yol gösterici bulgular ortaya koyması beklenmektedir.


KAYNAKLAR
  1. Kern, L., Koegel, R. L., & Dunlap, G. (1984). The influence of vigorous versus mild exercise on autistic stereotyped behaviors. Journal of autism and developmental disorders, 14(1), 57-67.
  2. Lopez-Diaz, J. M., Felgueras Custodio, N., & Garrote Camarena, I. (2021). Football as an Alternative to Work on the Development of Social Skills in Children with Autism Spectrum Disorder with Level 1. Behavioral Sciences, 11(11), 159.
  3. Powers, S., Thibadeau, S., & Rose, K. (1992). Antecedent exercise and its effects on self‐stimulation. Behavioral Interventions, 7(1), 15-22.
  4. Reid, P. D., Factor, D. C., Freeman, N. L., & Sherman, J. (1988). The effects of physical exercise on three autistic and developmentally disordered adolescents. Therapeutic Recreation Journal, 22(2), 47-56.
  5. Yilmaz, I., Yanardağ, M., Birkan, B., & Bumin, G. (2004). Effects of swimming training on physical fitness and water orientation in autism. Pediatrics International, 46(5), 624-626.

Anahtar Kelimeler: Denge Çalışmaları, Elektrikli kaykay, Motor Beceriler, Otizm Spektrum Bozukluğu, Spor