Bildiri Konusu:Özel Eğitimde Öğretmen Eğitimi


ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE DEĞİŞEN ROLLER: UYGULAMA ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN DERS KAZANIMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Özel eğitim öğretmenliği lisans programı ile öğretmen adaylarına, farklı alanlarda özel gereksinimi olan bireyleri, yetersizlik ve gereksinim durumlarına göre değerlendirme, değerlendirme sonuçlarını dikkate alarak öğretim süreçlerini planlama ve öğretim süreçlerine ilişkin farklı yöntem ve teknikleri uygulama, sistematik öğretim faaliyetleri ile özel gereksinimli bireylere bireysel ve toplumsal becerileri kazandırmaya ilişkin mesleki yeterliklerin kazandırılması hedeflenmiştir. Aynı zamanda farklı disiplin alanları ve kurumlar ile işbirliği içinde çalışma, aile eğitimi, özel gereksinimli bireylere ve ailelerine yönelik rehberlik hizmetlerini sağlama gibi alanlarda mesleki beceri ve yeterliklere sahip olmaları da hedefler arasındadır. İlgili alan yazın incelemesi sonucunda özel eğitim öğretmenliği programına yönelik araştırmalardan çıkan ortak sonuçlardan biri de teorik derslerin uygulamalarla desteklenmesi gerektiği, öğrencilerin hizmet öncesi özel gereksinimli bireylerde etkileşimlerini artıracak öğretim modellerine yer verilmesi gerektiğidir (Karasu vd.,2014a, 2014b; Ergül vd., 2013;Eret- Orhan, 2017; Eret ve Ok, 2010; Ergül, Baydık ve Demir, 2013; Beşoluk ve Horzum, 2011; Kılıç, 2007, Kozikoğlu ve Senemoğlu, 2018; Gül ve Köse 2021;Kubilay ve Sipahioglu, 2022;). Araştırma bulgularının vurguladıkları sonuçlar üzerinden bu çalışmanın amacı öğrencilerin ZY sahip yetişkin bireylere, mesleki eğitim ve isitihdama ve dersin kazanımlarına yönelik görüşlerinin değerlendirilmesidir. Araştırma da nitel araştırma yaklaşımlarından “olgu bilim” yöntemi kullanılmıştır.
Hedef dersin seçimi: Özel Eğitim Öğretmenliği programında yer alan seçmeli “ZY Yetişkinliğe Geçiş Dersi” kapsamında bu dersin içeriği ve kapsam alanı düşünüldüğünde özel eğitim öğretmenliği lisans programında yürütülen staj uygulamalarında öğrencilerin yetişkin ZY olan bireyleri görme şansları mümkün olamamaktadır. Bu nedenle ders kapsamında ders kazanımlarına ulaşabilmek için roller değişiyor etkinliği planlanmıştır.
Ders yürütme süreci: Etkinlik kapsamında bir sivil toplum örgütünün tarafından açılan korumalı işyerinde çalışan 8 ZY olan yetişkin birey, eğitim koordinatörleri derse davet edilmiştir. Derste ZY olan bireyler öğretmen adaylarına iş öncesi ve işbaşında neler öğrendiklerini videolarla destekli biçimde sunmuşlardır. ZY olan yetişkin çalışanlar özel eğitim öğretmeni adaylarına bilgilerini ve deneyimlerini ve sahada en çok nerelerde zorlandıklarını ve hizmet öncesi eğitimde nelere dikkat edileceği konusunda bilgi aktarımında bulunmuşlardır. Ders aralarında öğretmen adayları ve ZY yetişkin bireylerin etkileşim kurmaları sağlanmıştır. Uygulama iki haftalık ders süresi boyunca devam etmiştir.
Veri toplama Süreci ve Analizi: İki haftanın sonunda öğrencilerden hazırlanan veri toplama aracıyla görüşleri yazılı olarak alınmıştır. Çalışmaya derse devam eden iki hafta boyunca derste aktif bulunan ve ZY olan yetişkin çalışanlarla etkileşim gerçekleştiren 30 öğrenci katılmıştır. Öğrencilerden elde edilen veriler betimsel analiz yoluyla analiz edilmiştir.
Bulgular incelendiğinde, öğrenciler ZY olan yetişkinlere yönelik algılarının değiştiği, istihdam edilebilirlikle ilgili bilgilerinin arttığı ve birebir ZY olan bireylerden birincil kaynaktan bilgiye ulaşmış olmanın çok kalıcı ve etkili olduğunu ifade etmişlerdir. Ayrıca öğrenciler teorik bilgilerin yanında uygulama örnekleriyle desteklenmesinin ve sahadan örnekler sunulmasının faydalı olduğu yönünde görüş belirtmişlerdir. Bunun yanında dersin kazanımları arasında yer alan “yetişkinlere hizmet sunan sivil toplum örgütleri; mesleki becerilerin gelişimi; temel iş becerilerinin kazandırılması; istihdam edilebilirlik becerileri” gibi becerileri birincil kaynaktan dinleme ve öğretimleri görme şansı bulduklarını ifade etmişlerdir.



Anahtar Kelimeler: Öğretmen yetiştirme, yetişkin eğitimi, zihinsel yetersizliği olan bireyler, engelli istihdamı