Bildiri Konusu:Özel Eğitimde Teknoloji Destekli Eğitim


BEP ve BÖP HAZIRLAMADA YAPAY ZEKANIN ROLÜ
Bu çalışmanın amacı özel gereksinimli öğrenciler için Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) ve Bireyselleştirilmiş Öğretim Planı (BÖP) hazırlama ve uygulama sürecinde yapay zekanın etkililiğini araştırmaktır. Özel eğitim alanında 1990’lı yılların sonundan itibaren teknoloji odaklı öğretim programları ve müdahale yöntemleri kullanılmaya başlamıştır (Neeharika & Rhayazuddin, 2023). Son yıllarda yapay zekanın eğitim süreçlerinde aktif olarak kullanılması özel eğitim alanında da nasıl kullanılacağı yönünde tartışmaları ortaya çıkarmıştır. Yapay zekâ insani birçok yeteneğe sahipken, öğrenme ve duyguları algılama gibi birçok üst beceriye de sahiptir (Han vd., 2022). Bu nedenle, özel eğitim alanında yapay zekâ bir yardımcı teknoloji olarak kullanılabilecek potansiyeldedir. Bu çalışmada 10 özel eğitim iş okulu öğrencisinin BEP kurulu tarafından hazırlanmış matematik dersi amaçları uzun dönemli amaç (UDA), kısa dönemli amaç (KDA), öğretimsel amaçlar (ÖA) ile yapay zekanın bu öğrenciler için hazırladığı matematik dersi amaçları karşılaştırmalı analiz tekniği ile kıyaslanmıştır. Yapılan analiz sonucunda yapay zekanın BEP hazırlarken teorik standartlara uygun olarak UDA ve KDA yazdığı ve Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) özel eğitim programında yer alan basmakalıp ifadeleri kullandığı görülmüştür. Bu bağlamda yapay zekanın UDA, KDA ve ÖA yazımında sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Ancak, belirlenen UDA, KDA ve ÖA’ların planlanması, detaylandırılması, materyal geliştirme ve öğretim ortamını dizayn etmede yapay zekanın öğretmenler ve öğretmen adayları için destekleyici önemli bir alternatif kaynak olabileceği görülmüştür. Ayrıca yaratıcılık bağlamında da öğretmenlere farklı öğretim teknikleri ve yaklaşımları sunduğu da görülmüştür. Hazır (2019), öğretmenlerin profesyonel meslek hayatlarına başladıklarında, lisans eğitiminde öğrendikleri uygulamaları, fazla detaylı olmasından dolayı profesyonelce kullanmadıklarını ifade etmiştir. Ayrıca aynı çalışmada her öğretmenin öğrenci ile ilgili kendi geliştirdiği daha basit hatırlatıcı not alma tekniği olduğunu göstermiş ve genel anlamda öğretmenlerin farklı öğretim teknikleri ve öğretimi çeşitlendirme bağlamında sınırlı kaldıklarını ifade etmiştir. Bu bağlamda yapay zeka, öğretmenlere hem fikir vermesi hem de yaratıcılığı geliştirmesi açısından istendik veriye/tekniğe kısa zamanda ulaşma seçeneği sunacağından faydalı olabilecek yapıdadır.

Anahtar Kelimeler: Yapay Zeka, BEP, BÖP