Bildiri Konusu:İşitme Yetersizliği olan Bireylerin Eğitimi


Okul Öncesi Dönemde İşitme Yetersizliği Olan Çocukların Erken Okuryazarlık Becerilerinin Geliştirilmesinde Kullanılan Materyallerin İncelenmesi
Okuryazar olmak insanlık tarihi boyunca önemli görülmüş bir beceridir. İnsanların okuryazar olabilmeleri için hayatlarının erken dönemlerinde okuma-yazma için önkoşul olan becerileri edinmeleri önemli görülmektedir. Okuma-yazma için önkoşul olan beceriler, erken okuryazarlık olarak isimlendirilmektedir. Erken çocukluk yıllarında çocuklar, erken okuryazarlık becerilerini edinmektedirler. Erken okuryazarlık becerileri; fonolojik farkındalık, yazı farkındalığı, harf ve alfabe bilgisi, dinlediğini anlama ve sözcük bilgisi olarak sınıflandırılmaktadır. Fonolojik farkındalık, ses bilgisel farkındalık olarak da adlandırılmaktadır ve temelde, seslerin ayırt edilmesi olarak tanımlanabilir. Yazı farkındalığı ise yazının farkına varmayı, yazının yazılış yönü, soldan sağa doğru okunması gibi becerileri kapsamaktadır. Alfabe ve harf bilgisi ise, çocuğun seslerin harfleri oluşturduğunu anlaması, harfleri tanımlamasıdır. Dinlediğini anlama ve sözcük bilgisi ise çocuğun duyduğunu anlamlandırabilmesi ve bildiği sözcüklerdir. Erken okuryazarlık zaman zaman okuma-yazma eğitimi ile karıştırılabilmektedir ancak erken okuryazarlık okuma-yazma öğretimi değildir. Erken okuryazarlık, çocukların ilkokula geçmeden önce okuma-yazma için kazanması beklenen becerilerdir. Erken okuryazarlık becerileri çocukların dil becerileri ile doğrudan bir ilişki içerisindedir. Tüm gelişim alanlarının birbirini etkilediği gibi dil becerileri ve erken okuryazarlık becerileri de birbirlerini karşılıklı olarak etkiler. Çocukların dil becerileri düşünüldüğünde, normal gelişim gösteren çocukların dilin sözlü boyutuna ulaşabilmelerinden dolayı işitme yetersizliği olan çocuklara göre daha avantajlı bir konumda olduğu söylenebilir. İşitme yetersizliği olan çocukların yaşadıkları işitme kaybından dolayı normal gelişim gösteren akranlarına göre dil girdisinin daha az olduğu bilinmektedir. Bu durumda işitme yetersizliği olan çocukların erken okuryazarlık becerilerinin gelişiminde de problemler yaşanabilmektedir. İşitme yetersizliği olan çocukların erken yaşlarda tanılanması ve ihtiyacına göre koklear implant ya da işitme cihazı ile cihazlandırılması çok önemlidir. İşitme yetersizliği olan çocukların ne kadar erken yaşta tanılansa ve cihazlandırılsa bile yine de dil becerilerinde ve erken okuryazarlık becerilerinde olumsuz etkilendiğini gösteren araştırmalar bulunmaktadır.
Erken okuryazarlık becerilerini edinen çocuklar hayatları boyunca akademik, davranışsal vb. alanlarda iyi bir gelişim gösterebilirler. Ancak erken okuryazarlık becerisini yaşamın kritik evrelerinde edinemeyen çocukların ise akademik becerileri kazanmada yaş ve gelişim düzeylerine uygun bir gelişim gösterme ihtimalleri daha düşük olmaktadır.
Bu çalışmada okul öncesi dönemde işitme yetersizliği olan çocukların erken okuryazarlık becerilerinin desteklenmesinde hem özel eğitim öğretmenlerinin hem de okul öncesi öğretmenlerinin kullandıkları materyallerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma nitel araştırma olarak desenlenmiştir. Araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır.
Araştırmanın verilerini öğretmenlerin erken okuryazarlık çalışma ve etkinliklerinde kullandıkları materyaller oluşturmaktadır. Verilerin analizi için araştırmacılar tarafından hazırlanan kontrol listesi kullanılmıştır. Araştırma bulgularının analizi devam etmekte olup sonuçlar ve öneriler kongrede sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler: İşitme Yetersizliği, Erken okuryazarlık becerileri, okul öncesi eğitim, materyal, doküman incelemesi