Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


KOLAYLAŞTIRICI KİŞİ EĞİTİM PROGRAMI GELİŞTİRME SÜRECİ: ÖRNEK BİR PİLOT UYGULAMA
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) sosyal iletişim ve etkileşimde yetersizlik, konuşmada gerilik, takıntılı
davranışlar, duyusal uyaranlara aşırı duyarlılık ya da duyarsızlığın görüldüğü nörogelişimsel bir bozukluktur. İletişim kurmada sorunlar yaşadığı bilinen OSB’den etkilenen bireylerin akranlarıyla birlikte aldığı eğitim sürecinde bu sorunların perçinlenmesiyle eğitime devam edememeye kadar ilerleyen daha büyük sorunlar ortaya çıkmaktadır. Günümüzde OSB gösteren çocukların eğitim alması için birincil seçenek olarak akranları ile bir arada destek aldıkları kaynaştırma ortamları görülmektedir. Kaynaştırma ortamından alınacak yararın artması ve başarılı bir kaynaştırma uygulamasının gerçekleştirilebilmesi için OSB gösteren çocukların ekstra desteklere gereksinimi olabildiği görülmektedir. Bu noktada gölge öğretmenlik /kolaylaştırıcı kişi kavramının özellikle son
yıllarda özellikle üzerinde durulduğu ve öne çıktığı görülmektedir. Bu doğrultuda OSB’den etkilenen çocukların genel eğitim sistemine katılımlarına katkı sağlamak amacı ile gölge öğretmenlik uygulamaları geliştirilmesinin hızlandığı ve yeni modeller oluşturulduğu dikkat çekmektedir. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 06.01.2020 tarihli 314903 sayılı yayınlanan makam oluruyla birlikte OSB’li bireylerin yanında eğitim süreçlerine ve sosyal yaşamlarına yardımcı olacak kişiler olarak resmi bir isimle tanımlanmıştır. Bu çalışmada ilgili paydaşlardan elde edilmiş ihtiyaç analizleri, alanyazın taraması ve alan uzmanlarının görüş ve önerileri doğrultusunda Kolaylaştırıcı Kişi Eğitim Programı geliştirilmesi sürecine başlanmış ve bu süreçte Taba Modeli kullanılmıştır. Hazırlanmış olan içerik özel eğitim öğretmenliği üçüncü
sınıf öğrencilerine sunulmuş ve eğitimi tamamlayan lisans öğrencileri Karabağlar Rehberlik Araştırma Merkezi aracılığıyla ebeveynlerinin destek talep ettiği OSB’li öğrencilerle eşleştirilerek, kolaylaştırıcı kişi adıyla otizm tanılı ilköğretim öğrencelerine Bu bağlamda 92 lisans öğrencisi 31 otizm tanılı öğrenciye 12 haftalık süreç boyunca kolaylaştırıcı kişi olarak hizmet sunulmuştur. Çalışma sonucunda çevrimiçi olarak hazırlanmış olan formlar aracılığı ile öğrenci, öğretmen ve ebeveynlerden geri bildirim alınarak paydaşların sürece ilişkin memnuniyetleri betimsel olarak analiz edilmiştir ve 2021-2022 Bahar Döneminin tamamında devam ettirilen çalışma, dönem sonunda ebeveyn ve öğretmenlere yollanan formlardan alınan dönütlerle sona ermiştir. Genel olarak ebeveyn ve öğretmenlerin çalışmaya yönelik olumlu görüşler bildirdikleri görülmüştür. Öğretmenlerin eğitsel
performanslarında, ailelerin bağımsız yaşam becerilerinde ilerleme gördüklerini belirtmektedir. Öğretmenlerin ve ailelerin
önümüzdeki dönemde kolaylaştırıcı kişi çalışmasına
katılmak istediklerini belirttikleri görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: otizm, kolaylaştırıcı kişi, bütünleştirme