Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU BULUNAN ÇOCUKLARIN GÖZ TEMASININ ARTIRILMASINDA KENDİNİ İZLEME STRATEJİSİ MÜDAHALE PAKETİNİN ETKİLİLİĞİNİN GÖZ İZLEME TEKNOLOJİSİ KULLANILARAK BELİRLENMESİ
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklar sosyal iletişimde çeşitli sınırlılıklar gösterirler. Göz teması bu alanda öne çıkan davranışlardan biridir. Bu nedenle, göz temasını geliştirmeye yönelik çalışmalar büyük önem taşımaktadır. Alanyazındaki müdahaleler ele alındığında kendini izleme stratejisi müdahale paketinin göz kontağının artırılmasına yönelik bir araştırma, mevcut literatür kapsamında ve bilgim doğrultusunda tespit edilememiştir. Bu nedenle yapılacak olan araştırmanın temellerinden birini bu eksiklik oluşturmaktadır. Kendini izleme stratejisi OSB olan çocuklarda yaygın bir şekilde kullanılan kendini yönetme stratejilerinden biridir. Akademik göreve katılım, görevle meşgul olma, problem davranışları önleme ve sosyal becerilerin geliştirilmesinde kullanılmaktadır. Yürütülen çalışmalarda göz kontağının ölçülmesinde video kayıtlarının en çok kullanılan araçlardan biri olması dikkat çeken noktalardan bir diğeridir. Ancak video kaydının bazı sınırlılıkları söz konusudur. Sınırlıklardan biri göz hareketlerinin saniyede birden çok hareket etme potansiyeline sahip olmasıdır. Bu durum gündelik hayatta göz hareketlerinin davranışsal olarak gözlemlenmesini sınırlandırmaktadır. Bu sınırlılıklardan dolayı araştırmacılar son yıllarda hassas, objektif ve ölçülüp değerlendirmesi yapılabilen göz izleme araştırmalarına yönelmişlerdir. Ancak OSB olan çocuklarda göz kontağını artırmak için yürütülen müdahalelerde giyilebilir göz izleme cihazının ölçme aracı olarak kullanımı mevcut literatür ve bilgim kapsamında tespit edilmemiştir. Bu nedenle yapılacak olan araştırmanın temellerinden bir diğeri de bu tespittir. Kendini izleme stratejisi müdahale paketinin göz temasını artırmadaki etkililiğini değerlendirmek için denekler arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya OSB'li üç çocuk katılmıştır. Uygulama, okulların kütüphanesinde yüz yüze sözel iletişime dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Veriler görsel olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sosyal geçerliliğini değerlendirmek için öğretmen ve ebeveyn görüşmeleri yapılmıştır. Sonuçlar, kendini izleme stratejisi müdahale paketinin, katılımcıların göz teması davranışının süresinde önemli bir artış sağladığını göstermiştir. Öğretmenler ve ebeveynler de araştırmanın sosyal geçerlilik açısından önemini vurgulamışlardır.

Anahtar Kelimeler: Otizm, göz kontağı, kendini izleme stratejisi, giyilebilir göz izleme.