Bildiri Konusu:Görme Yetersizliği olan Bireylerin Eğitimi


GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNE ÇEVRE SORUNLARI KONULARININ ÖĞRETİMİ: ÇOKLU DUYUSAL BİR ÖĞRETİM MATERYALİ ÖRNEĞİ
Mevcut çalışma ile görme yetersizliği olan ortaokul öğrencilerine çevre sorunları konularının öğretiminde kullanılmak üzere hazırlanan çoklu duyusal bir öğretim materyali tanıtılmıştır. Materyalin hazırlanmasından önce öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarını tespit etmek için özel durum yöntemi yaklaşımı kullanılmıştır. Bu çalışmada çevre sorunlarından özel olarak küresel ısınma konusu ele alınmış ve bu konunun öğretimine yönelik tasarlanan öğretim materyali tanıtılmıştır. Konunun belirlenmesi aşamasında literatür taramasının yanında fen bilimleri öğretim programında yer alan konu ve kazanımlardan yararlanılmıştır. Sonrasında öğretmenler ve öğrencilerle mülakatlar yürütülerek öğrencilerin daha çok hangi konu ve kavramaları öğrenmede zorluklar yaşadıkları tespit edilmiştir. Mülakatlar bir görme engelli ortaokulunda görev yapan iki fen bilimleri öğretmeni ve aynı okulda öğrenim gören 10 görme yetersizliği olan öğrenci ile yürütülmüştür. Öğretmenler 10 yıldan fazla süredir aynı okulda görev yapmaktadır. Öğrenciler ise 7. Sınıf düzeyinde olup bunlardan 3’ü az gören, 7’si tamamen görmeyen öğrencilerdir. Öğretmen ve öğrenci mülakatlarından elde edilen sonuçlar, literatürdeki araştırma sonuçlarına benzer şekilde görme yetersizliği olan ortaokul öğrencilerinin küresel ısınma konusuna yönelik yanlış ve/veya eksik bilgi ve hatta bazı kavram yanılgılarına sahip olduklarını göstermiştir. Ortaya çıkan bu sonuçtan hareketle uzman görüşlerine de başvurularak ilgili konu ve kavramlara yönelik çoklu duyusal bir öğretim materyali hazırlanmıştır. Bu materyal görme duyusu dışında kalan dokunma ve işitme duyularına da hitap eden bir öğretim materyalidir. Materyalde öğrencinin dokunarak öğrenmesine yardımcı olacak farklı kalınlıkta keçe kumaşlar ve evalar kullanılmıştır. Şekil üzerine yapıştırılmaya olanak tanınan cırt cırtlı kartlar sayesinde öğrencilerin aktif olarak öğrenme sürecinde yer almaları amaçlanmıştır. Öğrencilerin güneşten gelen, geri yansıyan ya da atmosferden geçen ışınları anlamlandırabilmeleri için şekiller silikon ile kabartılmıştır. Ayrıca materyalde küresel ısınma konu ve kavramlarını açıklayan metin, kabartma yazı olarak bulunmaktadır ve bu konuyu açıklayan ilgili video da kare koda gömülü olarak metnin altına yerleştirilmiştir. Kare kodun etrafı evayla çerçevelendirilmiş böylece tamamen görmeyen öğrencinin kare kodu bulup telefon ya da tabletine okutmasına olanak tanınmıştır. Materyalin ders kapsamında uygulanmasından sonra öğrencilerle yapılan görüşmeler neticesinde öğrenciler derste ilgili materyalin kullanılmasına ilişkin konuyu daha iyi anlama(f=10), konunun kalıcı olması (f=8), farkındalık kazanma (f=6) gibi kendilerine katkısından bahsederken; eğlenceli (f=10), alışılmışın dışında (f=8), ilgi çekici (f=8), sıkıcı olmayan (f=4), oyun gibi (f=6) kodlarıyla da çoklu duyusal materyal ve içeriğin genel değerlendirmesine vurgu yapmışlardır. Sonuç olarak öğrencilerin küresel ısınma konusuna yönelik kavramsal öğrenmelerinin arttığı görülmüştür. Ayrıca öğrenciler genelde pasif dinleyici olarak yer aldıklarını belirttikleri fen bilimleri dersinde daha aktif katılımcı olarak yer aldıklarını ve dersin kendileri için eğlenceli ve kalıcı olduğunu ifade ettikleri ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Görme yetersizliği, Ortaokul öğrencileri, Çoklu duyusal öğretim materyali, Çevre sorunları, Küresel ısınma