Bildiri Konusu:Özel Eğitimde Yasal Konular


Özel Gereksinimli Çocuğu Olan Ebeveynlerin Yerel Yönetimler Tarafından Sunulan Hizmetlere İlişkin Görüşleri
Özel gereksinimi olan çocukların aileleri çocuklarının büyüme, gelişme ve refahını sağlamak için özel destek ve hizmetlere ihtiyaç duyarlar. Türkiye’de engelli bireylere sunulan hizmetler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı gibi farklı birimlerce karşılanmaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu ile Belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları arasında hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunması kararlaştırılmıştır. Kanun ile hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun eğitim, spor, sağlık, kültür alanlarındaki görev ve sorumlulukları belirtilmiştir. Bu bağlamda ülkemizde yerel yönetimlerin engelli bireyler için sunduğu hizmetlerin çeşitlendiği ve yaygınlaştığı görülmüştür. Yerel yönetimlerin sundukları hizmetlerin; özel eğitim, sağlık hizmetleri, terapi, geçici bakım, ekonomik destek ve topluma katılım programları gibi hem bireyi ve dolayısıyla ailelerini destekledikleri görülmektedir. Özel gereksinimli çocukların bireysel gereksinimleri ailelerin ihtiyaçlarını çeşitlendirmekte ve özelleştirmektedir. Bu çalışmanın amacı; güneydoğu bölgesinde yer alan bir ilde (Gaziantep) yerel yönetim tarafından engelli çocuk ve aileleri için sunulan hizmetleri ve bu hizmetlere erişim ve katılımlarını ebeveyn görüşleri doğrultusunda belirlemektir. Çalışmanın katılımcıları 18 yaş altı özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerdir. Yerel yönetim tarafından sunulan en az bir hizmet grubundan (eğitim, sağlık, bakım, ulaşım vb.) yararlanmış aileler arasından gönüllü katılım gösteren 10 ebeveyn ile odak grup görüşmesi yapılarak yürütülen çalışma nitel araştırma desenlerinden durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Doksan dakika süren ve ses kaydı alınan görüşme verileri Word ortamına aktarılmış ve içerik analizi ile görüşler analiz edilmiştir. Ebeveyn görüşleri doğrultusunda çalışmanın bulguları; yerel yönetimlerin sunduğu hizmetler, hizmetlere erişim ve katılım, engelli hakları ve savunuculuk, kriz ve acil durum yönetimi olmak üzere dört tema ile açıklanmıştır. Her bir tema, temayı açıklayan, oluşturan ve örnekleyen alt temaları içermiştir. Elde edilen bulgular, özel gereksinimi olan çocukların ve ailelerinin genel refahına, bağımsızlığına ve yaşam kalitesine katkıları açısından tartışılmıştır. Bu tartışma ışığında yerel yönetim hizmetlerine ve ilgili aktörlere kapsayıcı ve eşitlikçi hizmetler ve sürdürülebilirlik için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: özel gereksinimli çocuk, ebeveyn gereksinimi, yerel yönetim