Bildiri Konusu:Özel Gereksinimli Yetişkin Bireylerin Eğitimi/İstihdam


Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Mesleki Becerilerin Öğretildiği Araştırmaların İncelenmesi: Sistematik Derleme
Tüm dünyada otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireylerin işsizlik oranı tipik gelişen akranlarına görece düşüktür. Bu bireyler için sürdürülebilir biçimde istihdam edilmek oldukça zordur. Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin çok az bir bölümü nitelikli mesleki beceri eğitimi almaktadır. OSB olan bireylerin istihdamı önünde mesleki eğitim önemli bir bariyer olarak görülmektedir. Bu nedenle yetişkinliğe geçiş ve yetişkinlik sürecinde bu bireylere hangi becerilerin kazandırıldığını incelemenin önemli olduğu düşünülmektedir. Bu araştırmada OSB olan bireylere mesleki becerilerin öğretildiği tek denekli araştırma desenleri kullanılarak gerçekleştirilmiş son on yıl içerisinde yayınlanmış araştırmaları betimsel özellikler ve desen standartları açısından incelemek amaçlanmıştır. Bu çalışma bir sistematik derleme çalışmasıdır.Bu çalışmada OSB olan bireylere mesleki becerilerin öğretildiği araştırmaların web tabanları üzerinden taranması, ulaşılan çalışmaların dahil etme kriterleri açısından incelenmesi, söz konusu kriterleri karşılayan çalışmaların betimsel olarak analiz edilmesi, çalışmaların What Works Clearinghouse (WWC, 2020) kalite standartları açısından gözden geçirilmesi ve güvenirlik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında araştırmacılar tarafından belirlenen dahil etme kriterlerini karşılayan on yedi araştırma incelenmiştir. Bu araştırmalar metodolojik ve demografik özellikler bakımından analiz edilmiş ve WWC desen standartları açısından incelenmiştir. Çalışmanın bulguları araştırmalarda yer alan katılımcıların yaşlarının ergenlikten yetişkinliğe kadar oldukça geniş bir aralıkta olduğunu, otizm spektrum bozukluğu olan bireylere son yıllarda mesleki becerilerin öğretiminde teknoloji destekli uygulamalara ağırlık verildiği göstermektedir. Ayrıca araştırmalarda OSB olan bireylere öğretimi yapılan mesleki becerilerin ofis becerileri, bahçıvanlık becerileri üzerinde yoğunlaştığı bununla birlikte pek çok meslek alanına ilişkin becerilerin öğretildiği görülmektedir. Desen standartlarına ilişkin bulgular ise araştırmaların büyük bölümünün desen standartlarını karşıladığını; bir bölümünün standartları koşullu karşıladığı bir araştırmanında karşılamadığını göstermektedir. Ayrıca otizm spektrum bozukluğu olan bireylere mesleki becerilerin kazandırılmasına ilişkin alanyazındaki bulgular tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, mesleki beceriler, sistematik derleme, desen standartları
Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, mesleki beceriler, sistematik derleme, desen standartları