Bildiri Konusu:Özel Gereksinimli Yetişkin Bireylerin Eğitimi/İstihdam


Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Genç Yetişkinlerin Ebeveynlerinin Çocuklarının İstihdama Hazırlık Sürecine İlişkin Görüşleri
İstihdam otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireyler de dâhil olmak üzere tüm yetişkinler için bağımsız yaşama adımın temel koşulları arasında yer almaktadır. Bununla birlikte OSB olan bireyler çoğunlukla tipik gelişen akranlarıyla aynı istihdam fırsatlarına sahip olamamakta ve istihdam edilme sürecinde pek çok güçlükle karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu güçlüklerin en önemli nedenlerinden birisinin istihdama hazırlık sürecinin yeterince verimli olmaması olduğu ifade edilmektedir. Ulusal alanyazında OSB olan bireylerin istihdama hazırlık süreçlerine ilişkin sınırlı sayıda araştırma olduğu görülmektedir. Bu araştırmada OSB olan genç yetişkinlerin ebeveynlerinin, çocuklarının istihdam öncesi süreçlerine ilişkin görüşleri ve deneyimlerini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında İstanbul ilinde yaşayan, 15-20 yaş aralığında, meslek eğitim okulunda öğrenim gören ve OSB tanısı almış çocuğa sahip on ebeveyn ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca görüşmeler öncesinde ailelerin demografik bilgilerine ulaşmak amacıyla “Aile-Çocuk Bilgi Formu” kullanılmıştır. Araştırma öncesinde Türkiye’de bulunan bir üniversitenin Sosyal ve Beşeri Bilimler İnsan Araştırmaları Etik Kurulu’ndan çalışmanın gerçekleştirilmesinde etik açıdan bir sakınca olmadığına ilişkin etik kurul izni alınmıştır. Görüşmeler öncesinde katılımcılardan yazılı ve sözlü izin alınarak ses kayıt cihazı ile kayıt alına alınmıştır. Elde edilen bulgular içerik analiziyle analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre ebeveynlerin çoğunluğu istihdama hazırlık sürecinde OSB olan çocuklarının aldıkları mesleki eğitimi yeterli bulmadıklarını ve aldıkları mesleki eğitimin onların bir işe yerleşebilmeleri için yeterli olmadığını, çocuklarının mesleki becerileri iş yerlerinde bir uzman rehberliğinde öğrenmeleri gerektiğini ifade etmişlerdir. Ayrıca ebeveynler OSB olan bireylerin mesleki eğitim ve istihdamını kolaylaştıracak daha fazla ulusal politika geliştirilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Araştırmada ayrıca OSB olan bireylerin mesleki eğitimlerine ilişkin ileri ve uygulamalı araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: istihdama hazırlık, mesleki eğitim, otizm spektrum bozukluğu