Bildiri Konusu:Aile Eğitimi ve Katılımı


OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERİNİN YAPTIĞI UYGULAMALARDA PEKİŞTİREÇ KULLANIMININ DAVRANIŞ DEĞİŞİKLİKLERİNE ETKİSİ
Otizm spektrum bozukluğu; belirtilerinin erken dönemde görüldüğü, sosyal etkileşim ve iletişim alanında sınırlılık ve takıntılı rutin davranışlarla kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur. Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar eğitime gidiyor olsalar da günlerinin büyük çoğunluğunu ebeveynleri ile geçirmektedirler. Ebeveynlerin evde geçirdiği süreyi etkin kullanması çocukların ihtiyaç duydukları becerileri öğrenmesini kolaylaştırmaktadır. Bu bağlamda ebeveynlerle yapılan görüşmelerde öğretim oturumlarını evde denediklerinde çocukların problem davranışlarının arttığı ve öğretim oturumlarının zorlaştığı görülmektedir. Bu kapsamda bu çalışmanın amacı Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinin doğru pekiştireç kullanımının uygulama becerilerinde çocukların problem davranışları üzerindeki etkinliğini incelemektir. Bu çalışmada çocuklarda çalışılması hedeflenen beceri eşleme becerisi olarak belirlenmiştir. Eşleme becerisi öncelikle nesnelerle, ardından nesnelerin resimleri ile çalışılmaktadır. Bu becerinin seçilme nedeni temel öğrenme becerileri arasında olup birçok becerinin önkoşulu olmasıdır. Antalya ili Çizgi Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi kurumunda eğitim almakta olan 2’si erkek 1’i kız, 5-8 yaş grubu toplamda 3 çocuk ve çocukların ebeveynleri çalışma grubuna dahil edilmiştir. Yapılan çalışma kapsamında önce ebeveynlere etkili pekiştireç kullanımına yönelik video izletilmiş, ardından eğitim verilmiştir. Devamında ebeveynlere uygulamalar yaptırılmıştır. Bu uygulamada 4 farklı resim içeren bir eşleme seti üzerinden 3 prova ile birebir aynı olan resimlerle eşleme çalışması yapılmıştır. Çalışmada her çocuğun mevcut derslerini devam ettirdiği sınıf ve kendi çalışma masasında olmasına dikkat edilmiştir. Ebeveynler uygulayıcılar tarafından gözlemlenmiş ve bu sırada veri kaydı alınmıştır. Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklar için davranış değişikliği verisi alınırken, ebeveynler için pekiştireç türleri ve kullanım sıklığı verisi alınmıştır. Ebeveynlerin pekiştireç türlerini kullanımı ile Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların problem davranışları arasındaki ilişki bulguları toplanmakta olup, değerlendirilecektir. Çalışma devam etmekte olup bulguları sunum esnasında paylaşılacaktır.

Anahtar Kelimeler: eşleme becerisi, otizm spektrum bozukluğu, problem davranışlar, ebeveyn eğitimi.