Bildiri Konusu:Özel Eğitimde Tanılama ve Değerlendirme


ÖĞRENCİ RİSK DEĞERLENDİRME ARACI – ÖĞRETMEN FORMU GELİŞTİRME ÇALIŞMASI: PİLOT ÇALIŞMA SONUÇLARI
Bu çalışmada, ilgili boyutlar bakımından risk altında olan ilkokul öğrencilerini değerlendirmeye ve izlemeye yönelik Öğrenci Risk Değerlendirme Aracı-Öğretmen Formu’nun (ÖRDA) geliştirilmesi amaçlanmaktadır. ÖRDA-Öğretmen Formu 1., 2., 3. ve 4. sınıfa devam eden öğrencilerin öğretmenleri için geliştirilecektir. Akademik, sosyal ve duygusal riske ilişkin göstergeler göz önünde bulundurularak akademik risk değerlendirme ölçeği için dokuz, sosyal risk değerlendirme ölçeği için 22, duygusal risk değerlendirme ölçeği için ise 20 madde hazırlanmıştır. Ölçeklerin deneme formları, doktora derecesine sahip özel eğitim alanından üç uzman ve eğitim bilimleri alanından bir uzman tarafından değerlendirilmiştir. Ayrıca, uzmanlardan gelen dönütler doğrultusunda tekrar düzenlenen deneme formları üç sınıf öğretmeninin ifadelerin anlaşılırlığı açısından incelenmesi ile tekrar düzenlenmiştir. Öğretmenlerin, ölçekteki maddelere katılma düzeylerini belirlemek üzere Likert tipi beşli derecelendirme ölçeği kullanılmıştır. Bu amaçla ölçek geliştirme çalışması olarak tasarlanan araştırmanın evrenini, Ankara ilinde görev yapan 500 öğretmenin oluşturması planlanmaktadır. Ölçek maddelerinin anlaşılabilirliğini ve kullanılabilirliğini belirlemek amacıyla pilot çalışma yapılmıştır.
ÖRDA-Öğretmen Formu’nun akademik, sosyal ve duygusal risk ölçeklerinin yapı geçerliğine ilişkin kanıt toplamak üzere açımlayıcı faktör analizinden faydalanılmıştır. Faktör sayısına karar vermede öz değer (eigenvalue) ve yamaç grafiği (scree test) kullanılmıştır. Akademik Risk Değerlendirme Ölçeği’ne uygulanan açımlayıcı faktör analizi sonucunda, KMO değeri .95 ve Barlett Küresellik değeri χ2=1719.82, sd=21, p<0.000 olarak elde edilmiştir. Her bir maddeye ait ortak varyans (communality) değerleri ise .77 ile .86 arasında değişmektedir. İlk öz değere ait değer 6.00 olup, açıklanan varyans oranı 83.37’dir. Ölçekte yer alan maddelerin faktör yük değerleri .88 ile .94 arasında değişmektedir. Ölçümlerin güvenirliği için hesaplanan Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı 0.97’dir. Elde edilen bulgular sonucunda, ölçekte yer alan 7 maddenin (iki madde ölçekte yer alan diğer bir madde ile .90’ın üzerinde korelasyona sahip olduğu için çıkarılmıştır) tek boyutlu bir yapıya sahip olduğu söylenebilir. Sosyal Risk Değerlendirme Ölçeği’nin yapı geçerliğine ilişkin geçerlik kanıtı toplamak üzere uygulanan açımlayıcı faktör analizi sonucunda KMO değeri .94 ve Barlett’s Test of Sphericity değeri χ2=4214.06, sd=190, p<0.000 olarak elde edilmiştir. Her bir maddeye ait ortak varyans (communality) değerleri ise .63 ile .90 arasında değişmektedir. İlk öz değere ait değer 13.19 olup, açıklanan varyans oranı 64.61’dir. Ölçekte yer alan maddelerin faktör yük değerleri .61 ile .91 arasında değişmektedir. Ölçümlerin güvenirliği için hesaplanan Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı 0.97’dir. Elde edilen bulgular sonucunda, ölçekte yer alan 20 maddenin (2 madde yeterince varyansa sahip olmadığından ölçekten çıkarılmıştır) tek boyutlu bir yapıya sahip olduğu söylenebilir. Duygusal Risk Değerlendirme Ölçeği’nin yapı geçerliğine ilişkin geçerlik kanıtı toplamak üzere uygulanan açımlayıcı faktör analizi sonucunda KMO değeri .94 ve Barlett’s Test of Sphericity değeri χ2=2681.47, sd=136, p<0.000 olarak elde edilmiştir. Her bir maddeye ait ortak varyans (communality) değerleri ise .60 ile .82 arasında değişmektedir. İlk öz değere ait değer 10.31 olup, açıklanan varyans oranı 58.64’tür. Ölçekte yer alan maddelerin faktör yük değerleri .66 ile .88 arasında değişmektedir. Ölçümlerin güvenirliği için hesaplanan Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı 0.96’dır. Elde edilen bulgular sonucunda, ölçekte yer alan 17 maddenin (3 madde diğer maddeler ile olan yüksek korelasyondan dolayı ölçekten çıkarılmıştır) tek boyutlu bir yapıya sahip olduğu söylenebilir.


Anahtar Kelimeler: ilkokul, risk, akademik, sosyal, duygusal