Bildiri Konusu:Özel Eğitimde Öğretmen Eğitimi


ÖZEL EĞİTİM OKULLARINDA GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLERİN DOĞAL AFET KONUSUNDA FARKINDALIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Eğitim bireylerin ve toplumların çevresel değişkenlerden zarar görmesini engelleyen temel unsurdur. Eğitimsel süreçler ile bilişsel, duyuşsal ve psikomotor beceriler gelişir, dinamik bir bilgi birikimi elde edilir. Bu bağlamda eğitim; afetlerin etkilerinin insanlığa yansımasını en aza indirgeyen temel değişkendir. Afetler doğal ve yapay yapıları, insanların yaşamsal süreçlerini olumsuz etkileyen faktörlerdendir. Afetlerin etkisini en aza indirgemek için eğitim vazgeçilmez bir unsurdur. Afetlerin etkisini azaltabilmek için; afetlere hazırlıklı olmaları konusunda yeterli donanıma sahip olmaları, müdahale ve iyileşme safhalarının organizasyonunu sağlayabilmeleri önemlidir. Bu durum da etkili afet eğitimini gerektirmektedir. Etkili bir afet yönetimi için öncelikle öğretmenlerin yeterli düzeyde afet ve acil durum yönetimi eğitimini almış olması önem arz etmektedir. Örgün eğitim kurumlarında öğretmelere afet eğitimleri verilmekte fakat söz konusu eğitimlerin yüzeysel kaldığı bilinmektedir. Tüm okullar bağlamında düşünüldüğünde özellikle özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin hitap ettikleri öğrenci gelişim durumlarından dolayı afet eğitimi konusunda sahip olmaları gereken bilgi ve becerilerin önemi daha da artmaktadır. Bu çalışma ile özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin afet eğitimine yönelik durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın deseni nitel araştırma yöntemlerinde sıkça tercih edilen fenomenolojik desen olarak planlanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak görüşme formu kullanılmıştır. Taslak olarak hazırlanan görüşme formunun kapsam geçerliğinin belirlenmesi için oluşturulan Uzman Değerlendirme Formundan (UDF) elde edilen veriler ile formda gereken değişiklikler yapılmıştır. Çalışmaya özel eğitim okullarında görev yapan 26 erkek, 43 kadın olmak üzere toplam 69 öğretmen katılmıştır. Veriler betimsel analize tabi tutularak, tablolar halinde sunulmuştur. Verilerin analizi ile araştırmaya katılan öğretmenlerin büyük çoğunluğu afet eğitimi almamış olup afet eğitimi alan öğretmenlerin tamamı aldıkları eğitimi yetersiz bulduğunu dile getirmiş olup, afet kavramının katılımcılarda çağrıştırdığı kavramlardan en sık tekrar edilenler çaresizlik, korku, felaket, yıkım, ölüm ve kayıp kavramları olmuştur. Afet kavramına verilen örnekler irdelendiğinde; Deprem, Sel, Yangın, Volkan, Heyelan ve Çığ kavramları en çok tekrar eden kavramlar olmuştur. Afet öncesi neler yapılabileceği ile ilgili katılımcı görüşleri analizi sonucunda en sık tekrarlanan tema tedbir alma teması olup bu temaya ait eşyaların yerlerine sabitlenmesi alt teması olmuştur. Afet sırasında neler yapılabileceğine ilişkin katılımcı görüşleri analizi sonucu katılımcıların çoğunluğunun tek bir tema olan güvenli toplanma bölgelerine ulaşım temasına odaklandığı görülmüştür. Afet sonrasına neler yapılabileceğine ilişkin katılımcı görüşlerinin analizi sonucunda en sık tekrarlanan tema maddi ve manevi yardım teması olmuştur. Araştırma bulgularından hareketle araştırmaya katılan öğretmenlerin afetler konusunda yeterince bilgi sahibi olmadığı, afet öncesinde, esnasında ve sonrasında neler yapılabileceği konusunda yetersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özel Eğitim okullarında afet süreçlerinin tamamında öğretmenlerin öğrencileri ve kendileri koordine etmesinin önemi düşünüldüğünde söz konusu okullarda görev yapan tüm öğretmenlerin etkili bir afet eğitimi sürecine tabi tutulması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Özel eğitim, afet eğitimi, öğretmen