Bildiri Konusu:Aile Eğitimi ve Katılımı


Zihinsel Yetersizliği Olan Çocuğa Sahip Anne ve Babaların Çocuklarının İletişim Becerilerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi
Bu çalışmanın amacı, orta-ağır derece zihinsel yetersizliği olan çocuğa sahip anne ve
babaların, çocuklarının iletişim becerilerine yönelik görüşleri incelemektir. Bu amaç doğrultusunda
anne ve babaların çocuklarının iletişim becerilerine yönelik görüşleri, karşılaştıkları sorunlar,
çocuklarının iletişim becerilerini geliştirmek için yaptıkları, kimlerden destek aldıkları,
yararlandıkları iletişim destek sistemleri ve toplumsal beklentilerinin neler olduğu araştırılmıştır.
Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni ile kullanılmıştır.
Katılımcılar gönüllülük esasınca seçilmiş, çalışma dâhilinde 10 anne ve 10 baba ile hazırlanmış
olan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla görüşülmüştür. Gerçekleştirilen görüşmeler
ses kayıt eden bir cihazla kayıt altına alınmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin analizi
için betimsel analiz tekniği kullanılmıştır.
Çalışma bulguları incelendiğinde çalışmaya katılan anne ve babaların çocuklarının iletişim
kurma gereksinimlerine yönelik farklı görüşlere sahip oldukları görülmüştür. Orta-ağır derece zihin
yetersizliği olan çocuğa sahip anneler, çocuklarının iletişim kurma gereksinimlerinin fiziksel
ihtiyaçlarını karşılama, nesne talep etme gibi durumlarda artış gösterdiğini; babalar ise oyun
oynama, dışarı çıkma-oyun alanlarına gitme gibi durumlarda artış gösterdiğini belirtmiştir. Diğer
yandan anne ve babalar, çocuk ile kurulan iletişimde yaşanılan güçlüklere yönelik benzer biçimde
çocuklarının ifade edici dil becerilerinde yetersizliklerini vurgulamışlardır. Katılımcılar
çocuklarının iletişim güçlüklerinin aile ve sosyal yaşamlarını etkilediği ifade etmiştir. Anne ve
babaların çocuklarının iletişim kurma becerilerini geliştirmeye yönelik benzer bir yaklaşıma sahip
olduğu tespit edilmiştir. Anne ve babalar çocuklarının iletişim becerilerini geliştirmek amacıyla,
çoğunlukla oyun ve sohbet etme stratejilerini kullandıklarını söylemiştir. Çocuklarının iletişim
becerilerini geliştirmeye yönelik hem anne hem de babalar en çok öğretmenlerden destek
aldıklarını belirtmiştir. Son olarak anne ve babalar toplumsal beklentilerini, çocuklarının dil ve
konuşma becerilerinin geliştirilmesi, birebir eğitim ortamlarının sağlanması, özel eğitim ve
rehabilitasyon merkezlerinde ders sayılarının artırılması, sosyal aktivite alanlarının oluşturulması,
dil ve konuşma terapistlerine erişim imkanlarının artırılması biçiminde açıklamışlardır. Anne ve
babaların görüşlerine ulaşılan bu bulgular, literatürde yer alan araştırmalarla ilişkilendirilerek
tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İletişim Becerisi, Dil, Konuşma, Anne ve Baba, Zihinsel Yetersizlik