Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


OSB’li Çocukların Günlük Rutinler ile İşlevsel Becerileri Kazanmada ve Bağımsız Sürdürmede Etkinlik Çizelgelerinin Etkililiğinin İncelenmesi
Etkinlik çizelgeleri, özel gereksinimli çocukların günlük yaşamını bağımsız bir şekilde sürdürmesini destekleyen her türlü beceriyi öğrenmesini kolaylaştırmak amacıyla geliştirilmiş, çocuğu gün içerisinde planlanan sıralı etkinlikleri ya da beceri basamaklarını yapmaya yönlendiren fotoğraflı ya da yazılı setler olarak tanımlanmaktadır. Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğuna sahip çocukların günlük rutin (kitap okumak, diş fırçalama, ders programı takip etme, serbest zamanlarda etkinlik yapma, yatağını düzeltme) oluşturma ve bağımsız bir şeklide sürdürmede etkinlik çizelgelerinin etkililiğini incelemektir. Araştırmaya, kaynaştırma eğitimine devam eden 8 yaşında hafif OSB tanısı almış bir erkek çocuk katılmıştır. Katılımcı ilkokul 2. sınıfa devam etmektedir. Katılımcıda (a) 2-3 kelimelik yönergeleri yerine getirmesi, (b) dikkatini bir etkinlikte en az 5 dk sürdürebilmesi, (c) davranış problemlerinin olmaması ve (d) okuma becerisine sahip olması önkoşul beceriler olarak belirlenmiştir. Araştırmada, tek denekli araştırma modellerinden beceriler arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmada etkililik verileri için başlama düzeyi, aralıklı yoklama, öğretim ve genelleme verileri toplanmıştır. Araştırmada, başlama, uygulama, genelleme ve güvenirlik verisi toplanmıştır. Araştırmanın uygulama güvenirlik katsayısı %98, gözlemciler arası güvenirlik katsayısı ise %92 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın uygulama verileri, katılımcının evinde gerçekleştirilmiş olup genelleme verileri ise katılımcının destek eğitim hizmeti aldığı eğiti kurumunun bireysel eğitim odasında toplanmıştır. Araştırmanın sonunda toplanan veriler grafik yoluyla analiz edilmiştir. Öğretime başlanmadan önce başlama düzeyi verisi alınmış ve katılımcının etkinlik çizelgesini takip edemediği gözlemlenmiştir. Araştırma süresi boyunca bireye kazandırılması hedeflenen günlük rutin becerileri tablet bilgisayar ve yazılı çizelgeler ile sunulmuştur. Araştırmanın sonunda, katılımcı hedeflenen becerilerde kendisinden beklenen ölçütleri karşılamış, öğretim oturumları sona erdikten 1 hafta sonra öğretimin gerçekleştiği ortamdan farklı bir ortamda da bu becerileri sergilemeye devam ettiği gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, Etkinlik çizelgeleri, Günlük rutin oluşturma, Serbest zaman etkinlikleri.