Bildiri Konusu:Özel Yetenekli Bireylerin Eğitimi


GERÇEKTEN “DİSLEKSİ, DAHİLERİN HASTALIĞI” MI? ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNE ÜSTÜN ZEKÂNIN EŞLİK ETME OLASILIĞININ İNCELENMESİ
Disleksi, öğrenme güçlüğünün okuma alanında görülen bir türü olarak ifade edilebilir. Öğrenme güçlüğü, genel zihinsel yetenek ile açıklanamayan ve akademik becerilerde bireyin akranlarından manidar şekilde düşük performans göstermesine sebep olan nörogelişimsel bir bozukluk olarak tanımlanmaktadır. Diğer bir deyişle öğrenme güçlüğü olan bireyler ortalama ya da ortalama üstünde bir zekâya sahip olmalarına rağmen akademik alanlarda güçlükler yaşamaktadır. Son yıllarda, sosyal medyada ve ulusal medya organlarında “Disleksi, Dahilerin Hastalığı!” başlıklı çok sayıda haber ve paylaşım yer aldığı görülmektedir. Toplumun büyük kesimine ulaşma potansiyeli olan bu paylaşımlarla disleksi, hatalı bir şekilde hem “hastalık” hem de “dahilik” ile eşleştirilmektedir. Bu durum kimi zaman öğrenme güçlüğü olan bireylerin hepsinin dahi, üstün zekâlı olduklarına yönelik yanlış inanışlara yol açabilmektedir. Bu mitin gerçekliğini incelemeyi hedefleyen araştırmanın temel amacı, çok değişkenli Monte Carlo simülasyonu kullanarak öğrenme güçlüğü olan bireylerde üstün zekânın görülme olasılığının hesaplanmasıdır. Monte Carlo simülasyonları, karmaşık sistemlerin modellenmesinde ve belirli parametrelere dayalı sentetik veriler üretiminde kullanılan güçlü istatistiksel tekniklerdir. Bu nedenle öğrenme güçlüğüne üstün zekânın eşlik etme olasılığını hesaplamada kullanılabilecek bir teknik olduğuna karar verilmiştir. Simülasyona başlamadan önce popülasyon özellikleri, öğrenme güçlüğüyle ilişkili temel faktörler ve öğrenme güçlüğü tanılama modellerine ilişkin parametreler belirlenmiştir. Simülasyon çalışmasının okuma, IQ, çalışma belleği ve işlemleme hızı puanlarını içeren bir veri üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir. Bu değişkenlerin arasındaki ilişkileri de hesaba katarak çok değişkenli normal dağılım varsayımına uygun parametreler kodlanmıştır. Ardından bu dağılımdan, her biri 100 kişilik örneklemlerden oluşan 100,000 farklı örnekleme yapılmıştır. Dolayısıyla toplam örneklem 10,000,000 X 4 (Okuma, IQ, Çalışma Belleği, İşlemleme Hızı) veriden oluşmuştur. Analiz süreçleri R programında yürütülmüştür. İlk aşamada, okumada ortalama altında performansı olan ancak IQ puanında ortalama altında olmayan veriler ayıklanmıştır. Farklı kesme noktalarını içeren üç farklı kriterde bu şartları sağlayan verilerin tüm verilere oranı (disleksinin oranı) sırasıyla %15, %6 ve %2 olarak hesaplanmıştır. Bu gruplar içerisinde üstün zekâlı olanların oranı ise üç farklı kriterde sırasıyla %7, %2 ve %0,2 olarak hesaplanmıştır. Diğer bir deyişle, disleksiye üstün zekânın eşlik etme olasılığı en yüksek ihtimalde %7 olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla, çeşitli haber siteleri ve sosyal medya hesaplarında aktarıldığı şekliyle disleksinin dahilik ile eşleştirilmesinin yanlış olacağını düşünülmektedir. Bunun yanında, disleksili öğrenciler içerisinde üstün zekâlı olanların olabileceği ve bu öğrencilere farklılaşan ihtiyaçları doğrultusunda farklılaştırılmış eğitim sunulması gerekliliği vurgulanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Üstün Zekâ, Öğrenme Güçlüğü, Disleksi, Simülasyon