Bildiri Konusu:Otizmli Spektrum Bozukluğu olan Bireylerin Eğitimi


Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Ekran Maruziyetlerinin Ebeveyn Görüşlerine Göre Belirlenmesi
Teknolojinin gelişmesi ile giderek artan ekrana bağlı TV kanallarının, dijital cihazların ve uygulamaların küçük çocuklar tarafından kullanılması, çocukların beyin gelişimini olumsuz etkileyerek ekran maruziyetine yol açmaktadır. Erken çocukluk döneminde çocukların aşırı ekran maruziyeti yaşamaları çok sayıda sağlık ve gelişimsel sorunla ilişkilendirilmiştir. Dil gecikmesi, bilişsel bozukluk, DEHB, davranışsal güçlükler, düzensiz konuşma, duygusal düzenleme ve yürütücü işlevlerle ilgili güçlükler gibi yüksek düzeyde ekrana maruz kalmayla ilişkili bu gecikmelerin ve güçlüklerin birçoğu, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklarda tipik akranlarına oranla daha fazla görülür. OSB'li çocuklar, tipik gelişim gösteren akranlarına göre daha fazla ekran zamanı geçirme eğilimindedir. Bu nedenle OSB olan çocuklar yüksek düzeyde ekrana maruz kalırlar ve aşırı ekran maruziyeti, OSB olan çocukların sosyal beceri gelişimini ve uyaranlara karşı duyarlılığını olumsuz yönde etkileyerek, bireylerin sosyal etkileşim fırsatlarını azaltır ve dil becerilerin gelişimini sınırlar. OSB olan çocuklar belirtilen potansiyel olumsuz etkilere karşı savunmasızdırlar. Ayrıca erken yaşta ekrana maruz kalma OSB benzeri semptomlar ve OSB teşhisi ile ilişkili olabilmektedir. Bu araştırmanın amacı görülme sıklığı hızla artan OSB’den etkilenen çocuklarda yaşanan ekran maruziyetinin ebeveyn görüşlerine göre belirlenmesidir. OSB’den etkilenen çocukların ekran maruziyetlerinin ebeveyn görüşlerine göre belirlenmesine yönelik yapılan bu çalışma bir durum çalışmasıdır. Durum çalışması, araştırmacının yaşamdaki bir durum ya da durumlar hakkında uzun süreli ve derinlemesine bilgi toplayarak o durumu betimleyerek ortaya koyduğu nitel bir yaklaşımdır. Katılımcılar belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yönteminden faydalanılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın katılımcıları a) OSB tanılı bir çocuğa sahip olma ve b) çalışma için gönüllü olan ebeveynlerden oluşmaktadır. Araştırmada veriler yarı yapılandırılmış görüşme formları, ebeveynlerden doldurmaları istenen dökümanlar ve araştırmacı günlüğü ile toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analiz ve döküman analizi yöntemine göre analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda ebeveynlerin çocuklarının ekran maruziyetine yönelik düşünceleri, ekranın çocuklarında olumlu ve olumsuz etkilerine yönelik görüşleri ve ekran maruziyetinin önlenmesine yönelik önerileri ele alınmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazına dayalı olarak tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Ekran Maruziyeti, Ebeveyn Görüşleri